1 op de 3 jeugdspelers is het slachtoffer van discriminatie: "Verantwoordelijkheid niet alleen bij voetbal leggen"

22 maart 2021
© Alliance Football Club (Unsplash)
37% van de jeugdvoetballers (in de leeftijdsgroep 10 tot en met 20 jaar) is de afgelopen twee jaar het slachtoffer geworden van discriminatie. Bij meisjes gaat het zelfs om de helft van alle jeugdspeelsters. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek op verzoek van de Koninklijke Belgische Voetbalbond. Onderzoeker Jeroen Scheerder van de KU Leuven wijst er in 'De Ochtend' op dat we de verantwoordelijkheid niet alleen bij het voetbal moeten leggen.

Hoe ouder, hoe meer incidenten

De Onderzoeksgroep Sport- & Bewegingsbeleid van de KU Leuven voerde op verzoek van de Belgische voetbalbond (en met de ondersteuning van het RBFA Knowledge Centre) tussen juni 2020 en maart 2021 een grootschalig onderzoek uit naar discriminatie in het Belgische jeugdvoetbal.

Eerst het goede nieuws: vergeleken met cijfermateriaal uit 2005 zijn er minder incidenten geobserveerd. Jeugdwedstrijden worden dus over het algemeen rustiger beleefd. Wel met deze kanttekening: hoe ouder de spelers, hoe meer incidenten.

Maar het minder goeie nieuws is dat er op het vlak van discriminatie nog veel werk aan de winkel is. Zo hebben liefst 3 op de 4 voetbalouders de afgelopen twee voetbalseizoenen discriminatie tijdens jeugdwedstrijden opgemerkt.

3 op de 4 ouders stelt discriminatie vast

Maar het minder goeie nieuws is dat er op het vlak van discriminatie nog veel werk aan de winkel is. Zo hebben liefst 3 op de 4 voetbalouders de afgelopen twee voetbalseizoenen discriminatie tijdens jeugdwedstrijden opgemerkt.

60% zegt meermaals per seizoen discriminatie te zien en ruim 25% geeft aan dat hun eigen kind er het slachtoffer van werd. Dat laatste cijfer is een onderschatting vergeleken met het cijfer dat jeugdspelers zelf rapporteren.

"37% van de jeugdspelers zegt zelf het slachtoffer van discriminatie te zijn geweest. Bij meisjes gaat het zelfs over de helft van alle speelsters", zegt Ellen Huyge van de KU Leuven.

"Heel wat jeugdspelers zijn de afgelopen twee seizoenen uitgesloten vanwege hun geslacht, huidskleur, bepaalde lichaamskenmerken of geaardheid, maar ook wegens hun religie, kledij of een bepaalde beperking."

"Mochten ze gepest worden omdat ze volgens tegenstanders of medespelers het spelniveau niet aankunnen, gaat het zelfs over 2 op de 3 jeugdvoetballers die aangeven gediscrimineerd te zijn."

Opvallend: spelertjes die gediscrimineerd worden, communiceren er veel te weinig over. Zo durft slechts 1 op de 10 er met teamgenoten over te praten. Bij trainers en bestuursleden kaart de helft of minder het probleem aan.

Gevraagd naar hun eigen gedrag geeft 20% van de jeugdspelers toe zelf te discrimineren. Vlaamse jongeren zijn vaker daders, met 23% positieve antwoorden. In Wallonië en Brussel zeggen respectievelijk 16 en 13% van de jeugdspelers zelf te discrimineren.

Spelers met een Europese, Noord-Afrikaanse of Midden-Aziatische achtergrond discrimineren zelf vaker dan jongeren met een zwarte huidskleur.

Geviseerd door gewicht en huidskleur

De onderzoekers vroegen de voetbalouders wie het meeste gediscrimineerd wordt. Twee groepen, de jongeren met een donkere huidskleur en "dikke" jongeren, zijn elk volgens 4 op de 10 ouders het vaakst slachtoffer.

De jongeren zelf geven aan dat spelers met een lager spelniveau het vaakst met discriminatie af te rekenen hebben.

"Wanneer we spelniveau wegnemen als discriminatiegrond lopen de inschattingen van ouders en de ervaringen van gediscrimineerde jongeren gelijk", zegt Jeroen Scheerder.

"Opvallend is wel dat volgens jongeren jeugdspelers die holebi of transgender zijn vaker het slachtoffer worden van discriminatie dan jongeren met een donkere huidskleur of moslimachtergrond."

6 op de 10 voetbalouders reageren wanneer ze discriminatie opmerken. Zo spreekt de helft de daders aan over hun acties. 1 op de 5 richt zich tot het bestuur of een vertrouwenspersoon, maar een even grote groep doet niks (omdat ze het niet hun taak vinden).

Zo’n 10% doet niets tegen discriminatie uit vrees voor repercussies tegen hun eigen kind en/of om niet als "vervelend" bestempeld te worden.

Meer dan 25% van de gediscrimineerde jongeren reageert zelf niet of wordt verdrietig. Minder dan 20% van de gediscrimineerde jeugdvoetballers gaat een gesprek aan met de daders. Vooral Vlaamse jongeren blijken niet te reageren. Waalse jeugdspelers kaarten het probleem makkelijker aan.

"Verantwoordelijkheid niet alleen bij voetbal leggen"

"We mogen ook de discriminatie van ouders langs het veld zeker niet onderschatten" reageert Jeroen Scheerder in 'De Ochtend'. "Het zijn vaak ouders die het initiatief nemen om te discrimineren langs de zijlijn."

Toch moeten we de verantwoordelijkheid niet alleen bij voetbal leggen, zegt hij. "Ik denk dat we ook andere sectoren moeten warm maken om het aan te pakken. Ik denk aan jeugdwerk, ik denk aan onderwijs, ... daar zou een synergie kunnen ontstaan."

"Misschien moeten we wat meer werken met rolmodellen" zegt Scheerder ook. "Waarom geen verantwoordelijken in het bestuur die een andere identiteit hebben? Dan is het makkelijker voor iemand die in een gelijkaardige situatie zit om die persoon te gaan benaderen."

Als derde werkpunt wijst Scheerder op het belang van beloning: "We zetten nu in op preventie, en straffen als het moet. Maar ook belonen zou moeten kunnen. Dat klinkt misschien wat vreemd, maar clubs die er werk maken (met een charter, een eigen actieplan) zouden erkenning moeten krijgen."

Beluister het gesprek met Jeroen Scheerder (KU Leuven) in 'De Ochtend' via Radio 1 Select

Bron: sporza.be en 'De Ochtend'

Lees ook: