1789: de Frans-Belgische Revolutie

23 april 2022
Het verbaasde Johan Op de Beeck nog geen klein beetje dat hij in het paleis van Versailles, tussen schilderijen die Franse helden, staatsmannen en krijgsheren verheerlijken, het portret van een Belg ontdekte: François Robert. Nooit van gehoord. Johan niet, wij niet en u vermoedelijk ook niet.

François Robert, boerenzoon uit Luik, studeerde rechten, verzeilde in Frankrijk en groeide uit tot een vooraanstaand figuur tijdens de Franse Revolutie. Niemand kent hem, en toch was François Robert de allereerste die pleitte tegen de monarchie: Weg met het koningschap, leve de republiek!

François Robert
François Robert, olieverfportret door Jean-Louis Laneuville

Die François Robert is de verteller geworden in het boek over de Franse Revolutie dat Johan Op de Beeck heeft geschreven - het eerste van een tweeluik.

Een Belgische verteller dus. Dat geeft Johan de kans om niet één maar twee revoluties te behandelen: de beroemde, invloedrijke Franse Revolutie én de vergeten, mislukte Brabantse Omwenteling die zich tegelijkertijd afspeelde in België. 

De Franse Revolutie was een orkaan die door de geschiedenis woei. François Robert arriveerde in een Parijs waar honger werd geleden en opstand dreigde. Voor zijn ogen zag hij een bakker gelyncht worden. Liters bloed en duizenden doden later kijkt hij op de gebeurtenissen terug. Er is een nieuwe wereld onstaan en hij was erbij.

François Robert noemt de Revolutie waaraan hij heeft deelgenomen zowel groots als schokkend. Ze was het werk van dromers en rekenaars, van nietsontziende strijders en de opgezweepte massa. In een poging het verblindend schone te verrichtten, zijn ze in de zinkput van de Terreur vergleden. 

En die gelijktijdige revolutie in België? Die Omwenteling - let op het woord omwenteling: een revolutie die niet eens revolutie heet - die Omwenteling dus leidde in 1790 tot les États Belgiques Unis - de Verenigde Belgische Staten. Nét geen jaar heeft die republiek bestaan: in december 1790 was het al afgelopen met de Belgische onafhankelijkheid.

Johan Op de Beeck zit zaterdag aan de Interne Keukentafel.

Beluister het volledige gesprek :