90 miljoen jaar geleden was Antarctica begroeid door een regenwoud, van ijskap was geen sprake

2 april 2020
© Cassie Matias (via Unsplash.com)
Wetenschappers hebben ontdekt dat er 90 miljoen jaar geleden een regenwoud was op Antarctica. Op dit moment is het continent aan de Zuidpool bedekt met een ijskap, maar dat is dus niet altijd zo geweest, integendeel. Antarctica was 90 miljoen jaar geleden zelfs volledig ijsvrij. De studie verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift 'Nature'.

Wetenschappers hebben een boring uitgevoerd in de zeebodem in West-Antarctica aan de rand van een ijskap. Onder dikke lagen van sediment dat afgezet is geweest door het ijs, hebben ze plantenresten ontdekt. Ze vonden onder meer sporen van boomvarens en coniferen.

"Die plantenresten wijzen erop dat er op die plaats 90 miljoen jaar geleden een klimaat was dat vergelijkbaar is met het klimaat in Noord-Italië nu, dus met een gemiddelde temperatuur van rond de 18 à 19 graden", zegt glacioloog Frank Pattyn (ULB) in 'De Ochtend'. "Er was dus geen tropisch regenwoud, maar een coniferenregenwoud. Dat type regenwoud vind je nu ook nog terug in Nieuw-Zeeland."

De zon schijnt er dus heel weinig en toch zijn er hoge temperaturen.

Het is opvallend dat de temperaturen zo hoog waren op die plek. "We zitten daar 900 kilometer van de Zuidpool verwijderd. Dat betekent dat het er vier maanden op een jaar donker is. De zon schijnt er dus heel weinig en toch zijn er hoge temperaturen. Dat kan alleen komen door een enorm versterkt broeikaseffect. De CO₂ in de atmosfeer moet in die periode twee tot drie keer zoveel geweest zijn als nu."

Wetenschappers wisten al dat het 90 miljoen jaar geleden veel warmer was op aarde dan nu. Ook de zeespiegel lag toen veel hoger. Tijdens het Krijt, het geologische tijdperk dat duurde van ongeveer 145 miljoen jaar tot 66 miljoen jaar geleden, waren er veel vulkaanuitbarstingen op aarde, waardoor er veel CO₂ in de lucht kwam. Daardoor warmde de aarde op.

Voor deze studie was de algemene veronderstelling dat de wereldwijde CO₂-concentratie tijdens het Krijt rond de 1000 deeltjes per miljoen (ppm) lag. Maar deze studie toont aan dat die concentratie hoger was. "Vandaag zitten we aan iets boven de 400 ppm, voordat de menselijke uitstoot begon was dat rond de 280 en tijdens de laatste ijstijden die we hebben gekend was dat rond de 180. De hoeveelheid CO₂ in de lucht varieert dus, maar op dat moment in het Krijt was die dus erg hoog."

Nieuw is dat dit onderzoek bewijst dat er toen helemaal geen ijs was op Antarctica. Daar was nog discussie over onder wetenschappers. "Het toont aan waar het broeikaseffect toe in staat is", zegt Pattyn. "Dat is tot nog toe misschien wat onderschat. Daarnaast toont het ook de belangrijke rol aan van ijs. IJs weerkaatst energie van de zon en dat zorgt ervoor dat de aarde afkoelt. Het gebrek aan ijs versterkt het verwarmende effect van de broeikasgassen."

Het onderzoek roept ook vragen op. "Hoe komt het bijvoorbeeld dat de aarde daarna zo sterk afkoelde en dat de ijskappen gevormd werden", zegt Pattyn. Dat moet nu verder onderzocht worden.

Beluister het gesprek met Frank Pattyn via Radio 1 Select (Je hoort er de meest recente fragmenten van Radio 1)

Bron: vrtnws.be en 'De Ochtend'