Alle Haitianen zijn zwart

14 december 2019
Haiti was in 1804 het eerste land in Latijns Amerika dat onafhankelijk werd. In de grondwet werd bepaald dat elke verwijzing naar huidskleur voortaan uit den boze was. Iedereen gelijk: "Les Haïtiens ne seront désormais connus que sous la dénomination générique de Noirs". Haitianen zullen voortaan enkel nog Zwarten genoemd worden.

Aan die Haitiaanse onafhankelijkheid is een bloedige slavenopstand voorafgegaan. Haiti behoorde tot het Franse koloniale rijk, het was een economische goudmijn. De helft van alle koffie en een derde van alle suiker kwam van Haitiaanse plantages. Uiteraard werden die bewerkt door slaven die een erg korte levensverwachting hadden: elk jaar werden er 40.000 nieuwe slaven uit Afrika aangevoerd naar het eiland.

In 1791 brak een grote slavenopstand uit, geleid door een man wiens naam niet voldoende bekend is: Toussaint Louverture. Het was de enige slavenopstand die succesvol was, hij leidde tot de onafhankelijkheid in 1804, en tot die grondwet waarin de absolute raciale gelijkheid werd opgenomen.

Koenraad Bogaert vindt die opstand fascinerend. Hij zit morgen aan de Interne Keukentafel en zal bepleiten dat het belang van de Haitiaanse revolutie wordt onderschat.

Er gaat geen dag voorbij of er wordt verwezen naar de Europese normen en waarden, en naar de Verlichting die wij zo koesteren. Daarbij wordt de Franse revolutie genoemd, en haar slogan "liberté, égalité, fraternité". Maar toen de Haitiaanse slaven die slogan letterlijk namen, kregen ze het Franse leger over zich heen.

De Haitaanse revolutie deed in Europa de gemoederen hoog oplopen. Want de Haitianen waren Verlichter dan de Verlichten. Zij namen vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid ernstig, tegen beroemde verlichtingsdenkers als Voltaire en Montesquieu in. Europese waarden van vrijheid en gelijkheid die wij vandaag vanzelfsprekend vinden, werden uitgevonden en bevochten door radicale Haitiaanse revolutionairen, en werden bestreden door gematigde Franse Verlichtingsdenkers.

Om het op zijn Frans te zeggen: "tiens!". Zaterdag de details.

Radio 1 Select