“Alles wat er met het Volkshuis in Brussel gebeurd is, is belachelijk en van slecht allooi”

6 november 2019
In 1964 werd het Volkshuis van Victor Horta - een art nouveau parel - afgebroken. Het is misschien wel de grootste schandvlek uit de Belgische erfgoedgeschiedenis. Hoe is dat kunnen gebeuren? En zou het niet mogelijk zijn om Victor Horta opnieuw op te bouwen?

Hortaspecialist Jos Vandenbreeden is na 54 jaar nog altijd niet te spreken over de grootste Belgische erfgoedblunder aller tijden.

Alles wat er met het Volkshuis in Brussel gebeurd is, is belachelijk en van slecht allooi

“Alles wat er met het Volkshuis in Brussel gebeurd is, is belachelijk en van slecht allooi. De afbraak van het Volkshuis is een ramp voor de Belgische monumentenzorg”, klinkt het in De Wereld van Sofie.

Toen in 1965 beslist werd om het Volkshuis een schitterende eind 19e eeuwse art nouveautempel van architect Victor Horta – af te breken, waren er plannen om met een aantal elementen ‘iets’ te doen. Alleen: van dat iets is nooit iets in huis gekomen. En zo raakten de onderdelen verspreid.

De stukken lagen lange tijd in een open veld in Jette, ten prooi aan weer en wind. Een schroothandelaar stal grote delen in 1981 en verkocht ze - “voor vijf frank per ton staal” volgens Vandenbreeden – in Japan. Daar zijn ze gesmolten. Die delen zijn dus reddeloos verloren.

Maar er bleven nog stukken over. Een aantal spanten van de monumentale feestzaal kwam in het Grand Café Horta terecht, naast de Antwerpse Stadsschouwburg. De door en door verroeste bogen werden behandeld en blinken als voorheen. Maar daar is Jos Vandenbreeden allerminst tevreden mee. “In hun glorietijd waren de spanten geschilderd in de socialistische kleuren. Nu kan je gaan feesten tussen pastelkleurige bogen. Het is een zeer ongelukkige re-integratie, waar veel te weinig over nagedacht is.”

Twee trappen uit het Volkshuis staan nu in het Hortamuseum in Brussel, een paar hekken vind je nog terug in het premetrostation Horta in Sint-Gillis, maar er zijn ook nog stenen, die je in Gent kan vinden. Alleen moet je daar goed naar zoeken.

In het wijkpark De Porre in Gentbrugge, midden de Moscouwijk, zijn ze verwerkt in de zogenaamde Hortalijn, een reeks stenen die een verbinding vormen tussen de wijk en het park. Maar van een verwijzing naar het Volkshuis is geen sprake meer.

De exacte plannen van Horta liggen nog altijd in het Hortahuis. Het zou dus perfect mogelijk zijn om het Volkshuis her op te bouwen.

Op de plek waar het prachtige Volkshuis vroeger stond, staat nu de Blatontoren, een ongeïnspireerd complex uit de jaren ’60. Maar Jos Vandenbreeden hoopt na al die jaren nog altijd dat het Volkshuis ooit zal herrijzen op zijn oude plek. “De exacte plannen van Horta liggen nog altijd in het Hortahuis. Het zou dus perfect mogelijk zijn om het Volkshuis her op te bouwen.”

Maar dat zal dan hoogstwaarschijnlijk niet meer met de originele elementen zijn.

Beluister het volledige fragment:

Lees ook:

Radio 1 Select