"Als het gaat om chemische wapens, dan lijkt het logisch dat het Syrische regime erachter zit"

8 april 2018
In Oost-Ghouta, in Syrië, zou het Syrische leger vannacht een gifgasaanval hebben uitgevoerd waarbij tientallen dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Het Syrische regime ontkent alle betrokkenheid. Hoe betrouwbaar zijn de foto's die ons bereiken van kinderen met schuim op de lippen, heeft het Syrische regime er echt niks mee te maken en gaat de VS (opnieuw) in de tegenaanval? Vijf vragen aan conflictjournalist Rudi Vranckx.

Wat weten we tot nu toe?

"Men is nog volop bezig met alles te onderzoeken," zegt Rudi Vranckx in De Ochtend, "maar wat we weten via de hulporganisatie Witte Helmen en via een organisatie van medici die de steun krijgt van de VS, is dat er chemische wapens gebruikt zouden zijn in Syrië. Men spreekt op dit ogenblik van een of meerdere vaatbommen die vanuit een helikopter gegooid zouden zijn. In die vaatbommen zou het zenuwgas Sarin hebben gezeten", aldus Vranckx die benadrukt dat dat nog allemaal onderzocht moet worden en dus nog niet bevestigd is.

Zijn de foto's en beelden betrouwbaar?

De beelden die nu circuleren, tonen kinderen met schuim op de lippen die gestikt zijn. Die beelden hebben we via de Witte Helmen. Zijn die beelden dan wel betrouwbaar? "De Witte Helmen is een eerbiedwaardige organisatie die in Syrië hulp verleent. Hun foto's zijn de enige bron die we hebben, dat is het probleem. Er is niemand anders daar, er is geen neutrale observatie mogelijk op dit momoent. Het Syrische regime laat het niet toe en het is op dit moment waarschijnlijk te gevaarlijk om iemand anders binnen te laten."

Beelden die hulporganisatie Witte Helmen doorstuurt, zijn doorgaans toch betrouwbaar

Maar Vranckx benadrukt tegelijk dat de beelden die de hulporganisatie Witte Helmen doorstuurt, doorgaans toch betrouwbaar zijn gebleken. "De eerste test die we nu wereldwijd moeten doen, is de beelden door een filter jagen om te zien of die ooit al gebruikt zijn geweest in andere omstandigheden. Maar als ze dan echt blijken te zijn, dan lijken me er weinig twijfel te zijn."

De VN kunnen ook een onafhankelijk onderzoek instellen, zoals ze eerder al heeft gedaan. "Dan zou het helemaal duidelijk zijn of er gifgas is gebruikt."

Kan Syrisch regime erachter zitten?

Het Syrische regime ontkent zelf elke betrokkenheid. "Belangrijk om te weten is dat het Syrisch regime bij de vorige keren dat er chemische wapens gebruikt zijn in Syrië, altijd heeft ontkend dat het er iets mee te maken heeft. Het beweert dat het een propagandazet is van de jihadistische rebellengroepen die op dit ogenblik het gebied controleren. Maar als het gaat om chemische wapens en aanvallen die vanuit de lucht zijn uitgevoerd, dan is het logischerwijze alleen het Syrische regime die dit kan uitvoeren."

Kan Rusland erbij betrokken zijn en wat dan met de relatie tussen de VS en Rusland?

De Verenigde Staten hebben al gezegd dat ze de mogelijke gifgasaanval gaan onderzoeken en dat ze, indien het effectief om een gifgasaanval gaat, Rusland verantwoordelijk zullen stellen. "Rusland is zowat de godfather, de beschermheer van het Syrische regime. Zij hebben daar ook een luchtmacht ter plaatse, maar ik kan me moeilijk inbeelden dat het Russische regime daar zijn handen aan zou willen vuilmaken."

De VS willen wellicht een soort van dreigement uiten aan Rusland

Vorig jaar heeft de VS, als tegenreactie op een andere gifgasaanval, een luchtmachtbasis aangevallen waarop ook Russische vliegtuigen opstegen. Met dat in het achterhoofd denkt Vranckx dat de VS nu eerder een soort van dreigement wil uiten aan Rusland. "Een dreigement van "Kijk, houd je bondgenoten onder controle". Niet vergeten ook: een maand geleden heeft de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis een waarschuwing gegeven aan de Russen. Hij zou het niet verstandig vinden als er gifgas zou worden gebruikt in Oost-Ghouta, zei hij toen. Hij heeft er wel niet bij gezegd dat de VS automatisch ook ging aanvallen, dus een echte rode lijn zou ik het niet gaan noemen."

Deze oorlog kan voor Assad ook gewonnen worden zonder het gebruik van gifgas

En heeft Rusland zijn bondgenoot Syrië eigenlijk nog onder controle? "Ik denk dat het regime van president Assad een eigengereide koers vaart. Deze oorlog kan voor Assad, zeker in die regio van Oost-Ghouta, ook gewonnen worden zonder het gebruik van gifgas. Ze hebben vrijdag de laatste aanval ingezet, ze hadden al veel terrein gewonnen en er zijn al 1.600 doden -onder wie veel burgers- gevallen, met conventionele bommen. De laatste aanval is nu ingezet nadat onderhandelingen waren afgesprongen. Ik vraag me af of dit een signaal is naar de bevolking toe."

Zal Trump opnieuw reageren?

"Ik denk dat iedereen de adem inhoudt", meent Vranckx. "Wat gaat de Amerikaanse president Trump nu doen? Wat gaat hij beslissen, wat gaat zijn nieuwe veiligheidsadviseur aanraden? Gaan ze de wapens laten spreken of niet?"

"Als je het voorbeeld van een jaar geleden neemt -waarbij de VS een luchtmachtbasis met Russische vliegtuigen aanviel-, zou je denken van wel. Maar dit hangt ook samen met de internationale context: zo is terreurgroep IS bijna volledig verslagen in Syrië. Maar het hangt eveneens samen met de nationale context van de VS. Heeft Trump er belang mee om het conflict met de Russen aan te porren of wil hij eerder aantonen dat hij onafhankelijk is van de Russen, gezien het onderzoek dat naar hem loopt in verband met de verkiezingsbeïnvloeding. Er zijn zoveel factoren die meespelen, heel de wereld wacht af."

Bron: vrtnws

Radio 1 Select