“Als je volop in de miserie zit, helpen trauma's uit het verleden niet"

20 oktober 2018
Traumaverwerking is niet evident voor vluchtelingen. “Ze moeten zelf ook bereid zijn om hun trauma te verwerken", zegt Geertrui Serneels van Solentra, een organisatie die geestelijke gezondheidszorg toegankelijker wil maken voor vluchtelingenfamilies. "Dat kan niet zolang ze geen hoop hebben.”

“Onze maatschappij is gepsychologiseerd”, zegt klinisch psychologe Geertrui Serneels in Interne Keuken. Psychologische bijstand van een therapeut is steeds minder een taboe. Een term als burn-out gebruiken we vaak.

“Vluchtelingen zijn daar niet mee vertrouwd. Vanuit hun cultuur wordt er veel holistischer gekeken naar gezondheid. In Afrika betekent gezondheid bijvoorbeeld veel velden, veel vrouwen, veel kinderen en een goede tractor die niet in panne valt.”

Gezond zijn kan ook betekenen: veel velden, veel vrouwen, veel kinderen

Daar moeten hulpverleners rekening mee houden. "Kijk eerst eens hoe vluchtelingen kijken naar gebeurtenissen”, raadt Serneels aan.

"Wij zien trauma, maar trauma staat niet altijd gelijk aan een posttraumatisch stressstoornis of PTSD. Een vluchteling moet daarvoor zelf ook bereid zijn om zijn trauma te verwerken.”

Rouwproces

“Vluchten is een enorme verlieservaring", merkt Serneels. "Vluchtelingen verliezen hun vertrouwde omgeving, hun diploma.”

“Dat is eigenlijk een rouwproces. En voor een rouwproces moet je niet naar de psycholoog, dat laat je beter zijn natuurlijke gang gaan."

Door goed omringd te zijn, bijvoorbeeld. "Door mensen die hen goed begrijpen en hen aanmoedigen om, ondanks de rouw, nieuwe projecten op te vatten, een nieuw leven te beginnen.”

Wachten

“Vluchtelingen moeten van nul beginnen. Vaak zeggen mensen dat ze mij niet meer nodig hebben zodra ze hun papieren hebben.”

“We mogen niet onderschatten wat die periode van wachten betekent. Zodra zij hun papieren krijgen, halveert hun stress.”

Het betekent ook een nieuwe fase in hun rouwproces. “De context verandert, het rouwproces komt dan effectief op gang.”

Als je volop in de miserie zit, helpen trauma's uit het verleden niet

“Als je volop in de miserie zit in het heden, helpt het niet om daar de miserie van het verleden aan toe te voegen”, licht Serneels dat toe. “Ik kan pas traumatherapie doen als er voldoende hoop in het hier en nu is, om terug naar het verleden met hen te gaan.”

“Anderzijds kan ook dat een vicieuze cirkel worden, als er te veel trauma is, waardoor het toch niet lukt.”

Als hulpverlener is het niet evident om je daarin in te leven. “Hoe kun je je empathisch inleven bij bijvoorbeeld een vrouw die het hoofd van haar man en zoon op de stoep heeft teruggevonden? Die gevlucht is naar Iran, waar haar jongste dochter ontvoerd is, en nu in België is.”

Veerkracht

“Soms heeft empathie limieten, beleeft iemand zo’n zwaar trauma dat de veerkracht op is.” Nochtans ligt daar een van de sleutels.

“Wij proberen de veerkracht van die personen aan te spreken. Dat kan heel praktisch zijn. Wat kun je nog wel? Waar was jij goed in? Zo kun je kinderen en volwassenen een herstelervaring geven.”

Herbeluister Interne Keuken hier.

Lijst van artikels