“Als ze mijn vrijheid beknotten, word ik heel opstandig”

8 september 2020
Elke Van Opstal heeft grote bezwaren tegen het dragen van een mondmasker. Ze ging uit protest zelfs in zitstaking op de Mechelse Grote Markt. Drie dagen lang zat ze daar, in het midden van het plein, om haar ongenoegen te uiten.

Elke kwam op het idee toen ze met een vriendin belde wiens trouwfeest was afgelast door corona. “Ik werd vreselijk kwaad: wij laten ons leven zo hard bepalen door al die opgelegde regels. Het gaat te ver.”

Ze wilde iets doen, maar wist niet meteen wat. Toen bedacht ze: "Ik ga op de grond op de Grote Markt zitten, zonder mondmasker en met een paar pamfletten. Want dat is vandaag al voldoende om subversief te zijn, gewoon gaan zitten zonder mondmasker!”

Elke heeft vooral moeite met de verplichting van het mondmasker: dat druist voor haar in tegen haar bewegingsvrijheid. “Het is niet eens bewezen dat het werkelijk hélpt. Begrijp me niet verkeerd: ik wil mensen uit risicogroepen niet in gevaar brengen. Maar ik wil wél gewoon kunnen fietsen of in het bos wandelen.”

Inbreuk op autonomie

Voor Elke voelt de mondmasker-verplichting als een inbreuk op haar autonomie. Wat ze doet, wordt in de psychologie psychologische reactantie genoemd.

Psycholoog Maarten Vansteenkiste (UGent) legt uit: “Als mens is onze autonomie heel belangrijk. We willen zélf de touwtjes in handen hebben. Als onze vrijheid bedreigd wordt, gaan we in weerstand. We worden kwaad en soms zelfs agressief. De zitstaking is voor Elke dus een poging om haar bedreigde vrijheid terug te winnen.”

Maar je kunt ook anders naar de coronamaatregelen kijken, zegt Vansteenkiste, en communicatie is daarin heel belangrijk: “Als mensen beseffen en aanvaarden dat de opgelegde maatregelen noodzakelijk zijn, dat er een collectief doel is, voelen ze minder aan als een inbreuk op hun vrijheid. Je geeft hen dan opnieuw eigenaarschap.”

Elkaar niet den duvel aandoen

Vrijheid is voor Elke: je eigen leven kunnen inrichten, maar ook rekening houden met anderen. “Zolang we elkaar niet den duvel aandoen, is het ok.”

“Weet je wat mooi was?", zegt Elke. "Tijdens mijn zitstaking kwam er een man langs in een rolstoel. Hij heeft de Facebook-groep ‘Mondmaskers verplicht in België’ opgericht en heeft dus een heel ander idee daarover dan ik. Hij voelt zich onveilig als mensen geen mondmasker dragen, ik voel mij net onveilig als iedereen wél een mondmasker draagt. Maar we hebben een heel interessant gesprek gehad, in alle openheid en met respect voor elkaars mening.”

Elke kreeg ook veel positieve reacties, van mensen die vonden dat ze gelijk had. “Het waren voor mij drie heel speciale dagen, intens en interessant. En ik had het gevoel: ik ben aan het doen wat ik moét doen."

Beluister de getuigenis van Elke in 'De Wereld van Sofie' ook via Radio 1 Select (Je hoort er de meest recente gesprekken van Radio 1)

Lees ook:

Radio 1 Select