"Artsen vragen zoveel scans aan om zich veilig te stellen"

11 juni 2019
professor en arts Jaak JanssensRadio 1 - professor en arts Jaak Janssens
Luisteraar Tinne Croiseau stelt zich vragen bij het aantal scans dat ze al moest ondergaan voor problemen met diverse gewrichten. "Sinds 2011 onderging ik al 24 scans en dat vind ik toch veel", zegt ze. 'Bij Debecker' vraagt aan professor en arts Jaak Janssens hoe dat zit.

"België staat op nummer drie in Europa voor het gebruik van scanners", zegt professor en arts Oncologie en Moleculaire Biologie Jaak Janssens. Hij beaamt dat er in ons land heel veel scans worden genomen, dat er veel van die scans eigenlijk overbodig zijn en dat daardoor de wachtlijsten enorm lang zijn.

Wachtlijsten

"Er zijn drie redenen waarom de wachtlijsten zo lang zijn", zegt hij. "Enerzijds wil een patiënt zo'n goed mogelijke zorgen krijgen en denkt hij (vaak onterecht) dat hoe ingewikkelder een onderzoek is, hoe beter de diagnostiek zal zijn. Anderzijds is er ook de arts, het ziekenhuis en de gezondheidsindustrie die zoveel mogelijk scans willen afnemen, omdat dat geld opbrengt. Maar dat systeem is niet meer houdbaar."

Een anonieme verpleegkundige beaamt dat veel scans en radiologie-onderzoeken gebeuren, omdat patiënten dat verwachten en artsen op die vraag ingaan. Vaak hebben artsen namelijk schrik om een diagnose over het hoofd te zien en doen ze om die reden extra onderzoeken.

Toen ik tijdens een scan vroeg aan de verpleger waarom er niet meteen één beeld van heel mijn rug kon genomen worden, zei hij met een monkellachje dat het toestel ook moet afbetaald worden
Tinne Croiseau

Betaling per prestatie

Vragen artsen niet meer scans aan dan nodig om hun loon op die manier op te krikken, vroeg Karolien zich af. "Vijftig jaar geleden vroeg een huisarts een keer per jaar aan een gezin een honorarium. Dat was een betaling die los van officiële cijfers stond, een soort betaling in het zwart. De overheid is daar tegenop gekomen en sindsdien werken artsen met een prestatiegericht systeem. Een echte blamage voor de medische wereld vind ik dat het honorarium werd vervangen door zo'n prestatiegericht betalingssysteem", zegt professor Janssens.

"Nu wordt dat systeem weer -terecht- in vraag gesteld, want de arts gaat zoveel mogelijk prestaties doen om bij te verdienen nu. Je kan de arts daarvoor niet blameren, want hij werkt heel hard", aldus professor Janssens.

Overgediagnosticeerd

Nog een probleem is de overdiagnosticering die gebeurt. "Maar hoe meer je in een vroeg stadium diagnoses wil gaan stellen, hoe meer je in een grijze zone terecht komt. Dan vind je bijvoorbeeld kankers of andere ziektes die nooit gaan uitbreken en waar mensen nooit last van gaan hebben. Dat is een uitdaging voor de gezondheidszorg", aldus professor Janssens.

"Een goed voorbeeld daarvan is prostaatkanker. Zo'n 70% van de mannen boven 70 jaar heeft kwaadaardige cellen van prostaatkanker in zijn lichaam, maar nog geen 5% van die mannen overlijdt aan prostaatkanker. Dat moeten we oplossen met meer kennis zodat we beter weten welke cellen zich gaan manifesteren, anders gaan we blijven overdiagnosticeren."

Overheid

En wat doet de overheid ondertussen? De regering-Michel begon haar legislatuur met een ambitieuze hervormingsagenda voor onze gezondheidszorg, met de focus op meer kwaliteit en minder overbodige zorg.

Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) werkte een hervorming van het ziekenhuizenlandschap uit. Die moet de zorg in onze ziekenhuizen efficiënter en kwaliteitsvoller maken, maar die hervorming is momenteel nog embryonaal.

Bekijk de uitzending:

Radio 1 Select