“Begin je speech met je conclusie”

21 oktober 2018
Belangrijke politici als José Manuel Barosso en Karel De Gucht spraken zíjn woorden uit voor een publiek, met de bedoeling om er zélf indruk mee te maken. Speechwriter en politiek woordvoerder Vincent Stuer houdt zich op in de coulissen van de macht en weet maar al te goed wat werkt op een podium. En wat niet.

Soms geeft Vincent Stuer workshops aan mensen die een goede speech willen leren schrijven. Dan laat hij altijd het nummer ‘B-movie’ van de Amerikaanse dichter-muzikant Gil Scott-Heron horen. Daarin bekritiseert die de Amerikaanse president Ronald Reagan. Het is bijna meer een speech dan een nummer. “Er loopt een goede verhaallijn door. En juist zo’n helder, centraal thema is belangrijk voor speeches.”

De regels van de retoriek zijn niet moeilijk. Iedereen kent ze.

“Meestal beginnen mensen gewoon met beleefdheidsformules, spreken ze over de mensen die voor hen kwamen, of over de gelegenheid. Maar als de toehoorders dan hun aandacht verliezen, krijg je ze niet meer terug. De helft van het werk zit in de inleiding. Tenzij je een begenadigd spreker bent. Denk aan een krantenartikel: als de inleiding en de titel niet goed zijn, dan lees je niet verder. De boodschap in het midden mag nog zo belangrijk zijn.”

Nochtans is het volgens Stuer niet eens zo moeilijk om een goede speech te schrijven. “Iedereen kent de regels van de retoriek. Het zijn dezelfde communicatieregels die we gebruiken als we dagelijks met elkaar spreken, of die reclame hanteert. Simpel dus. Maar als we beginnen te schrijven, vergeten we dat allemaal. Als er iemand aan jou vraagt wie je bent, kom je snel tot de essentie, zonder daar al te veel uitleg rond te breiden. Daarom begin je je speech best met de conclusie, en zoek je vervolgens naar een manier om het publiek vast te nemen. De rest volgt daaruit.”

De begrafenis van Hugo Claus

Wat zijn Stuers voorbeelden als het op speechen aankomt? “De toespraak van VRT-journalist Jef Lambrecht op de begrafenis van Hugo Claus vond ik fantastisch. En dan niet alleen om zijn fantastische stem, maar ook wegens de uiteenlopende verhaallijnen die dan op het einde mooi samenkwamen.”
Ook met de Brits-Amerikaanse denker en polemist Christopher Hitchens, bekend om zijn atheïsme, loopt Stuer hoog op. “Zijn speeches waren perfect opgebouwd. ‘Als je goed kan spreken, kan je ook goed schrijven’, zei hij.”

In de EU 

Steur werkt vandaag als woordvoerder van een fractie in het Europees Parlement. Hoe zit het met het niveau van de speeches daar? “Vandaag is het debat in de EU meer politiek geladen dan pakweg halverwege de jaren negentig. De belangen zijn groter. En juist daarom zijn er ook betere sprekers. Guy Verhofstadt weet hoe hij moet speechen. Hij mixt het grotere met het kleinere verhaal. Hij raakt ook de mensen die het totaal niet met ‘m eens zijn. De Nederlandse EU-commissaris Frans Timmermans doet het dan weer op een totaal andere manier, maar ook naar hem kan je lang luisteren. Qua taal en opbouw brengt hij een goed verhaal.”

Volgens Steur is het niveau van de speeches recht evenredig met de ernst van het debat. “Als het spel hard gespeeld wordt, dan beginnen mensen ook beter te spreken. Manfred Weber, bijvoorbeeld, die een van de kandidaten is om de Europese Commissie te leiden, was lang een grijze muis. Maar nu hij met de rug tegen de muur staat en de druk hoog is, wordt ook zijn taal beter.”

Herbeluister het gesprek

 

Lees ook: 

Lijst van artikels