"Bescherm ongeboren kinderen beter tegen verslaafde moeders"

12 februari 2020
©Radio 1
Kamerleden Valerie Van Peel (N-VA) en John Crombez (SP.A) dienen samen een wetsvoorstel in om kinderen nog voor ze geboren zijn, juridisch beter te kunnen beschermen. Dat vertellen ze in 'De Ochtend'. Ze willen justitie meer mogelijkheden geven om in te grijpen bij zwangere vrouwen die in de prostitutie zitten of met een alcohol- of drugsverslaving kampen.

Momenteel kan een zwangere vrouw die kampt met een verslaving niet verplicht worden om zich te laten helpen. Dat willen Van Peel en Crombez veranderen: het moet volgens hen mogelijk worden om een vrouw buiten haar wil onder toezicht te plaatsen of om haar te laten opnemen en afkicken.

In tweede instantie willen ze dat rechters de mogelijkheid krijgen om een kind nog voor de geboorte te plaatsen in een pleeggezin, als blijkt dat de toekomstige gezinssituatie niet optimaal is. In derde instantie zou een moeder de hulp kunnen krijgen van wat Crombez en Van Peel "een gezinsvoogd" noemen. Die zou een gezin als buddy kunnen bijstaan, en opvolgen of een moeder haar verplichtingen nakomt.

"Dit gaat over de opvolging van extreme gevallen die jammer genoeg vaak voorkomen. In plaats van in te grijpen na de geboorte, en de schade dan te proberen beperken, willen we meer preventief werken. Het mantra dat alle ouders het goed voor hebben met hun kinderen: dat klopt gewoon niet. Als OCMW-voorzitter heb ik genoeg gezinnen gekend die het tegendeel bewijzen", zegt Van Peel.

Niet alle ouders hebben het goed voor met hun kinderen. Van dat idee moeten we af.
Valerie Van Peel (N-VA)

"Een kind van een verslaafde moeder, dat ter wereld komt met afkickverschijnselen: die draagt meteen een zware rugzak mee", aldus Crombez. "Momenteel kan een zwangere vrouw met een verslaving zorg en opvolging weigeren, zelfs al stelt een arts objectief vast dat ze die zorg nodig heeft. Nochtans kunnen ongeboren kinderen dan nog geholpen worden. Hoe sneller er wordt ingegrepen, hoe beter. De vraag is of je een kind voor de geboorte niet al beter moet beschermen."

Naast verplichte medische zorgen zou een rechter in tweede instantie voor de bevalling al kunnen beslissen dat een kind elders geplaatst wordt. Belangrijk is dat een rechter zich hiervoor baseert op medisch advies van een arts. "Bij gezinnen waarin bijvoorbeeld al drie kinderen geplaatst zijn en er een nieuw kind op komst is, wacht men in de praktijk vaak af om te zien of het nieuw geboren kind hetzelfde lot zal ondergaan als de broers of zusjes. Maar een kind mag niet de dupe zijn van die afwachtende houding", stelt Crombez. "Soms is het beter om een kind een goede eerste kans te geven, in plaats van een moeder een derde of vierde."

Zowel het voorstel voor uithuisplaatsing, als het idee om een voogd aan te stellen zijn zaken waarover op Vlaams niveau wordt beslist. "Er is tegelijk een federale basis nodig om dit te realiseren. Het recht op bescherming moet je op de beide niveau's regelen", zegt Crombez daarover.

Soms is het beter om een kind een goede eerste kans te geven, in plaats van een moeder een derde of vierde.
John Crombez, SP.A

Een gelijkaardig systeem bestaat al in Nederland. "Daar is de omslag in het beleid gemaakt, en staat het ongeboren kind centraal. Wij nemen al te lang een afwachtende houding aan", zegt Van Peel. "De band tussen ouder en kind optimaal houden: dat is natuurlijk het allerbeste. Maar soms zijn er dwingende redenen waardoor je daar beter van afwijkt."

Eerdere samenwerking rond verjaring kindermisbruik

Het is niet de eerste keer dat Van Peel en Crombez samen een wetsvoorstel indienen. Eerder zochten en vonden ze een meerderheid voor de afschaffing van de verjaringstermijn voor seksueel misbruik bij minderjarigen. In dit voorstel staat opnieuw de bescherming van kinderen centraal. Van Peel heeft als OCMW-voorzitter naar eigen zeggen veel schrijnende verhalen van dichtbij gezien. Crombez heeft gelijkaardige ervaringen in de jeugdzorg.

Het duo is er rotsvast van overtuigd dat ze een meerderheid zal vinden. "Voor sommige partijen zal dit moeilijk liggen, maar ik ben vastberaden om het debat aan te gaan. Het is onze maatschappelijke plicht om kinderen beter te beschermen. Wij zoeken en vinden elkaar in dit voorstel, in een gedeelde visie en vertrouwen", zegt Van Peel daarover. "Rond die verjaringstermijn van zaken van seksueel misbruik bij minderjarigen was ook veel te doen, en daar hebben we ook een meerderheid voor gevonden", aldus Crombez.

Beluister hier het integrale gesprek met Van Peel en Crombez in 'De Ochtend':

Bron: vrtnws.be en 'De Ochtend'

Radio 1 Select