Bomen en planten inzetten tegen bodemverontreiniging

26 augustus 2017
Sofie Thijs onderzoekt hoe planten en bomen in combinatie met specifieke micro-organismen vervuilende stoffen in de bodem kunnen afbreken. Ze schopte het met haar onderzoek tot de shortlist van het New Scientist Wetenschapstalent.

Fytoremediatie heet de techniek die Sofie Thijs, verbonden aan het centrum milieukunde van de Universiteit Hasselt, onderzoekt. "Bomen en planten hebben van nature de capaciteit om stoffen die goed oplosbaar zijn via water op te nemen. Maar ze ontbreken de enzymen die nodig zijn om die stoffen ook af te breken. Micro-organismen, zoals bacteriën en goede schimmels, kunnen daarom helpen bij de afbraak van bijvoorbeeld olie of petroleum in de bodem. Wij onderzoeken welke combinatie van planten en bacteriën geschikt is voor een specifieke verontreiniging."

Concreet ging Thijs voor haar doctoraat na hoe planten kunnen worden ingezet op militaire schietterreinen, waar bijvoorbeeld resten dynamiet en springstof achterblijven. "In Vlaanderen zijn er nog 148 schietterreinen, in totaal ongeveer vijftienduizend hectare. Op de site waar ik werkte, kwam bijvoorbeeld vijf procent TNT in de bodem voor."

In Vlaanderen zijn er nog 148 schietterreinen, in totaal ongeveer vijftienduizend hectare.

Ze zocht uit wat het effect was van die TNT-verontreiniging voor de bacteriële samenstelling op de bodem van het terrein. "Daarnaast bleek ook dat de natuurlijk aanwezige vegetatie al goed was uitgerust met bacteriën die de stikstofgroep van TNT konden opnemen als nieuwe stikstofbron om eiwitten aan te maken." Omdat die natuurlijke vegetatie nog niet op het hele terrein aanwezig was, zoekt Thijs ook uit hoe een micro-organisme van één locatie getransplanteerd kan worden naar een andere."

Praktische toepassing

De techniek is twintig tot dertig procent voordeliger dan andere saneringstechnieken, weet Thijs. "Het berust op zonne-energie en heeft geen op olie gebaseerde pomp of installatie nodig." Daarnaast is het onderhoud en nood aan mankracht beperkt. "Vooral voor het aanplanten van bomen en opvolging en monitoring. Daarbij kan gekeken worden welke combinatie van plant en micro-organisme het beste is voor een specifieke grondverontreiniging."

Fytoremediate berust op zonne-energie en heeft geen op olie gebaseerde pomp of installatie nodig.

"Maar het is niet bedoeling dat fytoremediatie andere saneringstechnieken uitsluit, het kan er perfect naast gebruikt worden", benadrukt Thijs. "We willen saneerders een alternatief of vergelijking bieden van fytoremediatie ten opzichte van andere saneringsmogelijkheden."

Thijs werkt daarom aan een code voor een goede praktijk voor OVAM, de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij. Hoe diep mag een bodemverontreiniging zitten en wat als er ondoordringbare lagen aanwezig zijn? En welke toepassingen zijn mogelijk op natte bodems? De code moet hierover duidelijkheid verschaffen. 

Herbeluister hier het gesprek met Sofie Thijs (vanaf het tweede uur)

Radio 1 Select