"Bomen zenden SOS-signalen uit"

7 oktober 2017
‘Het verborgen leven van bomen’
‘Het verborgen leven van bomen’, de bestseller van de Duitse houtvester Peter Wohlleben, ligt op de keukentafel van Sven Speybrouck en Koen Fillet. Norbert Peeters, filosoof van de Universiteit van Leiden en auteur van het boek 'Plantaardig', geeft uitleg over het verborgen maar fascinerend communicatiesysteem van bomen.
Het verborgen leven van bomen - 07102017

Het boek ‘Het verborgen leven van bomen’ staat bol van antropomorfismen, het overzetten van menselijke termen naar planten. In de biologie is dat een doodzonde maar Peeters vindt dat een niet-wetenschappelijke auteur best wat dichterlijke vrijheid mag gebruiken. “Het is ook gevaarlijk om gevoelens enkel aan mensen toe te schrijven. Zo kan je in de werken van primatoloog Frans de Waal lezen dat ook chimpansees tot complex gedrag in staat zijn.”

Vijanden en bodyguards

Wanneer er gevaar dreigt, gebruiken bomen een bijzonder verdedigingsmechanisme. “Als je op één plek moet blijven staan, en je wil niet gereduceerd worden tot een luciferhoutje door andere bosbewoners, moet je heel wat in je mars hebben. Daarom zijn bomen chemische oorlogsvoerders, zo verdedigen ze zich tegen insecten”, legt Peeters uit. Naast het aanmaken van irriterende of giftige stoffen kunnen bomen ook SOS-signalen uitsturen. Het gaat om vluchtige gassen die ‘bodyguards’ lokken. Zo kan een boom sluipwespen oproepen om knagende kevers aan te vallen. Andere bomen kunnen dit signaal opvangen en hierop reageren, bijvoorbeeld door het signaal te versterken. De Gympie Gympie, een Australische brandnetel, kan mensen zelfs doden door de helse pijn die hij veroorzaakt.

Holland Casino

Naast een eigen communicatiesysteem zouden bomen, volgens boswachter Peter Wohlleben, ook liefdevol voor hun nakomelingen en buren zorgen. Om vriendschap in de bomenwereld te begrijpen, moeten we naar het wortelsysteem kijken. Er zit een soort reuzeschimmel onder het bos die alle wortelsystemen van de bomen verbindt. Zwamvlokken leveren nutriënten aan en als tegenprestatie geeft de boom suikers aan de zwamvlok. Een overschot aan suikers wordt via de zwamvlok verdeeld onder de nakomelingen en andere boomsoorten. Auteur Peter Wohlleben vergelijkt het ingenieus systeem met de socialistische heilstaat.