Cupido en Sideron: van 'cadeau' tot kamerdienaar

18 november 2017
Cupido en Sideron
In het midden van de achttiende eeuw was het gebruikelijk om zwarte kinderen cadeau te doen aan Europese vorsten. In “Cupido en Sideron” beschrijft kunsthistorica Esther Schreuder het leven van twee zevenjarige jongetjes die geschonken worden aan Willem V, stadshouder van de Verenigde Republiek der Nederlanden en oudovergrootvader van Willem-Alexander.

Cupido en Sideron zijn nog erg jong wanneer ze aankomen in Nederland en beginnen onderaan in de hiërarchie van het hof van de stadshouder. Hun officiële functietitel is ‘neger’, nu een scheldwoord maar toen een gangbare functietitel voor iemand met de taken van een lakei.

Statussymbool

“Op hun 27 worden ze gepromoveerd tot kamerdienaar, en daarmee passeren ze heel veel witte collega’s. Hoe daarop gereageerd werd, heb ik niet kunnen achterhalen. Het was een vrij normale procedure want ze moesten wel gezien worden. Ze waren er natuurlijk niet voor niets, ze waren een statussymbool.”

Dat verklaart meteen waarom de twee jongens op heel veel schilderijen terug te vinden zijn. Cupido en Sideron staan minstens op acht werken in historisch museum van Den Haag. De jongens dragen gekleurde kostuums die aan het pak van zwarte piet doen denken. “Blanke dienaars hadden soortgelijke kostuums en ook de pluim komt voor bij andere dienaars, zoals de ‘lopers’. De tulband is wel typisch voor de donkergekleurde mensen.”

Cupido en Sideron kregen een salaris en waren dus geen slaven. “Door het gevecht met de Spanjaarden was het vrijheidsdenken een hoog goed in de republiek der Nederlanden. Mensen die hun bezit, in de vorm van mensen, meenamen naar Nederland konden hun bedienden maximaal één jaar in de positie van slaaf houden.”In de praktijk konden Cupido en Sideron natuurlijk nergens heen. Ze hadden geen familie en waren puur opgeleid voor het hof.

Nakomelingen

Cupido is getrouwd met een Duitse vrouw en kreeg drie kinderen. De jongetjes zijn vroeg overleden en hebben de naam Cupido niet kunnen doorgeven maar tot op de dag van vandaag zijn er nog Nederlanders die de achternaam Cupido dragen.

Lijst van artikels

Esther Schreuder in Interne Keuken 18 11 2017