De beren van Buchenwald

30 oktober 2021

Stel dat je de postkaart hierboven op een rommelmarkt zou vinden, je zou ze toch kopen? Lekker vintage, met die leuke beren. ZOO staat erop, maar dewelke?

De kaart werd begin jaren ’40 in Weimar door de SS verkocht. Het zijn de beren van Buchenwald, het beruchte concentratiekamp waar Joodse gevangenen op industriële schaal werden vermoord.

Daar hadden ze dus ook een dierentuin, voor de kampbewakers en hun gezinnen, om wat te ‘bekomen van het zware werk’. En voor de mensen uit de buurt. Gezellig op zondag, met de kinderen.

Het beeld komt uit ‘Dieren in het Derde Rijk’. Op de cover van het boek: Adolf Hitler die een bambietje voedert. Het onderwerp lijkt trivialer dan het is. Het is bijna een belediging van de slachtoffers. Maar het uitgangspunt van Jan Mohnhaupt is interessant: hoe je met dieren omgaat zegt veel over wie je bent.

Die nazi’s zullen dan wel dierenbeulen geweest zijn, zou je denken, maar dat valt tegen. In nazi-Duitsland zijn een aantal opvallende wetten rond dierenwelzijn uitgevaardigd. Strenge regelgeving ook over hoe je varkens op een respectvolle manier met de trein moest vervoeren. In tegenstelling tot mensen. Daar mocht je mee doen wat je wilde.

Hitler was zoals bekend ook een overtuigd vegetariër. Er waren ook grootschalige campagnes tegen voedselverspilling en voor hergebruik van keukenafval. Niet meteen een houding die je van oorlogsmisdadigers zou verwachten. Dat maakt het zo verontrustend. En dus voer voor een gesprek.

Ilse Daems heeft het boek gelezen en vraagt zich samen met ons af wat we daar nu moeten van denken.

Beluister hier het volledige gesprek.