De boekhandelaar van Florence

10 juni 2021
Rond 1450 vindt Johannes Gutenberg een drukpers uit met losse metalen drukletters en ontketende een drukpersrevolutie in Europa. Je zou verwachten dat boekhandelaren een gat in de lucht sprongen omdat er nu sneller gedrukt en dus meer verkocht kon worden. De belangrijkste boekhandelaar uit die tijd, Vespasiano Da Bisticci in Florence, bleef halsstarrig vasthouden aan de oude manier van boeken maken: met de hand overschrijven, stuk per stuk.

Ross King, auteur van schitterende boeken over historische onderwerpen, heeft het levensverhaal van Vespasiano Da Bisticci geschreven: hoe een straatarme jongen die op zijn elfde van school ging en moest gaan werken omdat hij wees was geworden, kon uitgroeien tot de koning der boekhandelaren in de 15de eeuw.

Vespasiano begint als hulpje in een boekbinderij. Maar na enkele jaren is hij dé man bij wie pausen en prinsen te rade gingen als ze een prestigieuze bibliotheek willen samenstellen.

Het werk van een boekhandelaar in die tijd is niet te vergelijken met de boekhandel vandaag. Boeken werden stuk voor stuk overgeschreven. Als paus Nicolaas V bij Vespasiano een vertaling van Homeros bestelt, moet de boekhandelaar op zoek naar én een originele tekst die hij kan ontlenen, én een vertaler, én een kopiïst, én perkament én inkt en bladgoud voor de miniaturen. Vespasiano werkte voor de meest veeleisende klanten, dus het beste was nog niet goed genoeg.

Vespasiano leeft op een sleutelmoment van de Europese geschiedenis. Met zijn zoektocht naar Griekse en Latijnse teksten geeft Vespasiano een flinke duw aan de Renaissance, de nieuwe tijd, het einde van de Middeleeuwen. Bij die nieuwe tijd hoort nieuwe technologie: in Mainz bedenkt Johannes Gutenberg de drukpers met losse letters. Vespasiano verzet zich tegen die nieuwlichterij. Een echt boek, zo vindt hij, wordt niet gedrukt maar met de hand overgeschreven.

Hij is een man van het verleden, ondanks zijn bijdrage aan de toekomst.

Steven Van Ammel, zelf handelaar in gedrukte boeken, heeft De boekhandelaar van Florence van Ross King voor ons gelezen.

Beluister het volledige gesprek: