De droogste lente ooit: is een duurdere waterfactuur de oplossing?

29 mei 2020
We stevenen af op de droogste maand mei sinds 1834. Dat blijkt uit waarnemingen van het KMI in Ukkel. Als we de maanden april en mei samen nemen, dan beleven we zelfs de droogste periode sinds het begin van de waarnemingen, die door de sterke verdamping bij het zonnige weer nog werd versterkt. Omdat we steeds vaker én steeds vroeger op het jaar te maken krijgen met waterschaarste, ligt er nu een voorstel op tafel: een duurdere waterfactuur voor grote waterverbruikers. Een goed idee?

Droogte en waterschaarste is iets dat steeds vaker en vroeger komt opduiken. Daarbij komt ook een verhoogd brandgevaar kijken. Daarom is er een oppompverbod op verschillende plaatsen in ons land en wordt er gevraagd om geen zwembaden te vullen, tuinen te sproeien of auto's te wassen. In een voorstel van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) wordt geopperd om de waterfactuur voor zuinige gebruikers te verlagen, maar mensen met een hoog waterverbruik meer te laten betalen. 

Marijke Huysmans, professor grondwaterhydrologie aan de VUB en de KULeuven vertelt in 'De Ochtend' over het watertekort waar we mee te kampen hebben: "In Vlaanderen hebben we vrij grote waterstress. Als we kijken naar hoeveel water er is in Vlaanderen en hoeveel water we nodig hebben, op momenten dat er géén droogte is, dan zien we dat we daar niet goed scoren". Het verschil tussen vraag en aanbod is dus erg klein en hoe dat komt is niet moeilijk te achterhalen: een hoge bevolkingsdichtheid, veel industrie en landbouw en ook de verharding van onze wegen en gebieden. "Vlaanderen is kampioen in verharding en daardoor kan de regen die valt niet in de bodem sijpelen. Die komt in de riolering terecht en dan zijn we die kwijt", aldus professor Huysmans.

Hoe zit het dan concreet met ons waterverbruik? "De helft van al het grondwater dat wordt opgepompt, is bestemd voor drinkwater en industrie en landbouw nemen ook zo'n 20% water op. Dus zowel gezinnen als industrie als de landbouwsector zijn grote verbruikers."

Oplossingen?

Kunnen we -in plaats van aan onze portemonnee te zitten- dan niets veranderen aan ons gedrag om ons waterverbruik te temperen?

Professer Huysmans: "Het is sowieso een goed idee om het hele jaar lang zuinig om te springen met water. Ga nu vooral niet je gras sproeien met leidingwater of je auto wassen. En tijdens het jaar kun je ook minder lang douchen, een bad achterwege laten, ... Maar om echt structureel minder leidingwater te gebruiken, moeten we meer regenwater opvangen. Leg een regenput of -ton aan, want met regenwater kan je je leidingwaterverbruik al halveren." Er zijn ook subsidies te verkrijgen voor het aanleggen van een regenput of-ton.

Ook voor gezinnen die op een appartement wonen of geen tuin hebben, denkt professor Huysmans aan een oplossing: "Het zou een goed idee kunnen zijn om in steden en dergelijke regenwater op te vangen per wijk in plaats van per gezin. Dan kan dat regenwater ter beschikking gesteld worden aan mensen zonder tuin bijvoorbeeld".

Aanbod aanpassen in plaats van vraag

Maar Zuhal Demir (N-VA) heeft nu dus de flexibele waterfactuur op tafel gelegd. Professor Huysmans weet niet of het een hele effectieve manier is om zuinig om te springen met water. "Ik als ingenieur kijk vooral naar hoe we het aanbod kunnen verhogen in plaats van de vraag aan te passen. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het water beter kan infiltreren in de ondergrond en beter opgeslagen kan worden?"

Sectoren werken niet samen

Water is natuurlijk belangrijk voor veel sectoren en daarom gaat alles traag volgens professor Marijke Huysmans. "De maatregelen zijn vrij helder. Het probleem is dus niet dat de oplossingen niet duidelijk zijn, maar er zijn zoveel actoren en sectoren betrokken bij dit probleem en dat zorgt ervoor dat alles zo traag gaat. We willen allemaal hetzelfde, maar we zien dat sectoren tegenover elkaar gaan staan, in plaats van samen te werken. Denk maar aan natuur en landbouw."

"Er zijn misschien een aantal maatregelen die wat onpopulair zijn, zoals de waterprijs verhogen of het stoppen met de verharding van Vlaanderen en dat vergt wat politiek moed", zegt Huysmans. "Maar het belangrijkste is dat alle plannen snel geïmplementeerd worden. Het moet gewoon meer en sneller, want de realiteit haalt ons in", besluit de professor.

Beluister hier het volledige interview:

Lees meer:

Radio 1 Select