De fokking eikels van Trainspotting

18 februari 2017
Op 1 maart komt T2 - Trainspotting in de zalen, het vervolg op de cultfilm Trainspotting uit de jaren 90. De film toont hoe het de aan drugs verslaafde personages vergaat. Mét dezelfde acteurs die 20 jaar geleden ook meededen. De films zijn gebaseerd op werk van de Schotse schrijver Irvine Welsh. Zijn werk vertalen is haast onmogelijk. Maar twintig jaar later is het wel makkelijk geworden merkte literair vertaler Ton Heuvelmans.

Het werk van Irvine Welsh is geschreven in het dialect van Edinburgh, vol scheldwoorden en fonetisch opgeschreven. Twintig jaar geleden mocht Ton Heuvelmans Trainspotting vertalen. "Het is niet alleen dat dialect, er zit ook gemengd voetbaljargon in en junkietermen, en Welsh heeft dat allemaal nog eens fonetisch opgeschreven", legt hij uit. "Ik kwam er eerst niet uit, maar toen ontdekte ik door het hardop te lezen dat er een bepaalde orde in de wanorde zat, en verder zocht ik alles op in mijn slang-woordenboeken."

Naar aanleiding van het vervolg op Trainspotting, verschijnt er een nieuwe vertaling van het boek. Heuvelmans merkte dat dat veel gemakkelijker ging. "In 1996 kon ik niet gewoon alle 'fokking' vertalen in het Nederlands, men gebruikte die woorden niet, ik moest andere Nederlandse grove termen gebruiken. Nu zijn woorden als 'fokking' en 'what the fuck' onderdeel geworden van de jeugdtaal".

Heuvelmans vindt dat de vertaling er een stuk op vooruit gegaan is, omdat de vertaling meer ging lijken op het origineel.

De ondertiteling van de Trainspotting-films is volgens Heuvelmans braaf. "In 1996 werden alle 'fokkings' en 'cunts' helemaal weggekuist, maar ook in de nieuwe film zijn van alle honderden 'fokkings' maar eentje verschenen in de ondertiteling".

'fucking doss cunt' werd vertaald als 'eikel'

Heuvelmans is lovend over de nieuwe film. "Wat ik heel erg goed vind is dat het de wereld beschrijft van de vier personages twintig jaar later, maar die worden ook gespeeld door dezelfde acteurs die ook twintig jaar later zijn. Dat geeft extra perspectief."

 

Radio 1 Select