De kracht van beelden

9 september 2020
De zaak Chovanec kwam in een stroomversnelling toen er beelden opdoken en verspreid geraakten. Jozef Chovanec werd in 2018 in bedwang gehouden in een cel op de luchthaven van Charleroi en stierf kort daarna. Het deed denken aan de zaak Jonathan Jacob een aantal jaren geleden, en vader Jan getuigde afgelopen zondag in De Zevende Dag “als je geen beelden hebt, sta je nergens”. Deze en andere voorbeelden (zoals dood van George Floyd) tonen de immense kracht aan van beelden. En de impact ervan.

Waarom geloven we dingen vaak niet tot we er beelden van gezien hebben? Is beeld altijd krachtiger dan woord, dan rapporten of artikels. Beelden overspoelen ons vandaag de dag. Leven we meer dan ooit in een beeldcultuur? Wat maakt het ene beeld zoveel beklijvender dan het andere? Vragen voor Johan Swinnen, professor beeldcultuur (VUB en KASKA).

Hebben we meer beeldeducatie nodig? Wel als het van Johan Swinnen afhangt. De beelden stormen op ons af en nemen amper de tijd om die beelden naar waarde te schatten. We zien, we denken er ons ding van en we gaan voort. Maar beelden kunnen verdorie misleidend zijn. Ward Bogaert zet een paar frappante voorbeelden op een rijtje.

Er zijn beelden die de wereld en ons wereldbeeld voorgoed veranderden. Zoals de livebeelden van de maanlanding in 1969 bijvoorbeeld. Of de oorlogsbeelden uit Vietnam. Voormalig CEO van de VRT en journalist op rust Leo Hellemans blikte naar aanleiding van 65 jaar televisie terug op de meest historische beelden.

Sommige beelden krijg je niet meer gewist van je netvlies. In 1989 was cameraman Paul Van Schoor, toen 25 jaar oud, met VTM journalist Danny Huwé reportages aan het draaien in Boekarest over de val van dictator Ceaucescu. Maar op kerstdag liep het fout, ze werden beschoten door een sluipschutter. Paul Van Schoor overleefde het als bij wonder, maar Danny Huwé stierf voor zijn ogen. Het is een beeld dat cameraman Paul na meer dan 30 jaar niet meer loslaat. Ward Bogaert zocht hem op.

Beseffen jongeren meer dan een oudere generatie de impact van beelden? Elkaar beelden toesturen is in ieder geval onderdeel geworden van de jongerencultuur. Soms met nefaste gevolgen, bijvoorbeeld in het geval van naaktbeelden of seksueel getinte beelden kan dat erg schadelijke gevolgen hebben voor de jongere in kwestie. Dat het doorsturen van dat soort beelden op social media niet onschuldig is, en dat ook volwassenen er zich toe laten verleiden, daarover praten we met Erika Frans van Sensoa.

 

Radio 1 Select