De kracht van geluid

23 september 2019
We staan er weinig bij stil, maar geluid is er altijd en overal. Het ergerlijke geluid van de wekker, van verkeer, van lawaai. Het opbeurende geluid van vogels, van muziek, van een zachte stem. Iconische geluiden, de schreeuw van Tarzan, de ringtone van Nokia, de reclametune van Rodania. Geluid is vaak emotie, kan hemels maar ook zeer ergerlijk zijn. Wat gebeurt er in ons hoofd als we emoties ervaren bij geluiden?

Begin twintigste eeuw rijdt een man met de fiets naar zijn werk. Het is ochtend, het is stil. Hij kent het traject als zijn broekzak. Wanneer hij de overweg nadert, merkt hij niet dat de bel aangeeft dat er een trein aankomt. Hij fietst verder en verongelukt. Die man was de overgrootvader van geluidsdesigner Cedric Engels. Hij was doof. Cedric schreef naar aanleiding van dit voorval : 'De kracht van geluid'. Over hoe vanzelfsprekend we geluid soms nemen en wat voor gevolgen dat kan hebben… 

Geluid kan dus ook een kwelling zijn. Wie zot wordt van bepaalde geluiden is Janne. Zelfs in haar eigen woning had ze er zoveel last van dat ze opnieuw verhuisde naar het ouderlijk huis. Waar ze zich vervolgens zwaar ergerde aan haar vader die geluid maakte met het lepeltje in de yoghurtpot. Reporter Brecht Devoldere probeerde het interview zo stil mogelijk op te nemen.

Wie een overgevoeligheid of regelrechte haat heeft voor bepaalde geluiden, lijdt aan “misofonie”. Prof Damiaan Denys, psycholoog bij het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam was een van de eersten in ons taalgebied die het fenomeen onderzocht. Maar hij weet ook hoe het komt dat we bij andere geluiden een gelukzalig gevoel ervaren.

Zijn er geluiden uit het verleden die we missen? Welke zijn dat zoal? Reporter Max Vryens creëerde voor de gelegenheid een geheel eigen “museum van vergeten geluiden”.

Sommige heel aparte geluiden zitten in ons collectieve geheugen ingebakken. Soms halen bepaalde geluiden plots het nieuws, denk aan het kraaien van de Franse haan Maurice die uiteindelijk - zo besliste een rechter - mocht blijven kraaien al hadden buren een rechtszaak aangespannen wegens overlast. Ward Bogaert vond nog pareltjes van nieuwswaardige geluiden.

Sommige mensen horen niet, ervaren dus helemaal geen geluid. Is het arrogant van mensen die wel horen om te denken dat zij iets missen? Reporter Lotte De Caluwé sprak met de doof geboren Kimberly Laureys, het gezicht van Karrewiet, in gebarentaal. Je hoort de stem van Lieve Roodhooft, tolk Vlaamse Gebarentaal.

De hele uitzending hebben we het over de kracht van geluid. Soms is geluid storend. Maar soms is het hemels, denk aan de hele ASMR-rage , waar we al eens deze uitzending over maakten. 

Lees ook:

Radio 1 Select