De kunst van het oordelen

5 september 2020
Zien is niet moeilijk. Je opent 's morgens je ogen, en je ziet. Maar kijken, de aandachtige vorm van zien, dat is andere koek.

Voor Wieteke van Zeil is kijken een vak. Meerbepaald kunst kijken. Ze schrijft over beeldende kunst voor de Nederlandse Volkskrant. Haar rubriek draagt de titel "Oog voor detail": ze vertrekt vanuit een fragmentje, soms een klein niemendalletje uit een schilderij en waaiert dan uit met bespiegelingen over het volledige werk, over het oevre van de maker, en over de wereld waarin wij leven. Dàt is kijken.

Een voorbeeld? Deze buste van kardinaal Valier, in de 17de eeuw gebeeldhouwd door Bernini. Het beeld staat in de Ca d'Oro in Venetië. Wat valt u op?

Gianlorenzo Bernini: Buste van kardinaal Agostino Valier

Wieteke van Zeil was deze marmeren buste bijna achteloos voorbij gelopen. Tot haar oog viel op een detail: dat knoopje. Enfin, dat knoopje dat er niet is. De kardinaal lijkt zich te haastig te hebben willen kleden vanochtend.

Detail van de knoopjes

Dat knoopje dat er niet is, is voor Wieteke van Zeil aanleiding om na te denken over werkelijkheid en suggestie. Over illusie: want we kijken natuurlijk niet naar een kardinaal, naar zijn kleding of dat knoopje. We kijken naar een stuk steen. We denken te weten dat er onder de mantel een slechtgeknoopte knoopje zit. Onzin natuurlijk, de mantel is marmer en eronder zit nog meer marmer. Of hoe dat misknoopte knoopje leidt naar de vraag wat kunst is en wat kunst met ons doet.

Beluister het volledige gesprek :

 

 

Radio 1 Select