Depressief van te veel doem­berichten over het klimaat? Dan is er nu de klimaatpsycholoog

9 oktober 2018
© Pixabay
Voor wie angstig wordt of met schuldgevoelens kampt door de opwarming van de aarde en de nakende klimaatcrisis, is er nu de klimaatpsycholoog. Nog niet in België, maar wel in Nederland.

In de krant 'De Morgen' vertelde een bezorgde burger hoe ze dreigt depressief te worden door de alarmerende berichten over de gevolgen van klimaatopwarming. “Soms voel ik mij schuldig dat ik moeder ben geworden, terwijl zich voor mijn ogen een klimatologische crisis voltrekt”, stelde de vrouw. “Ik ben weer de hele dag met het nieuws bezig. Het is moeilijk om tot de orde van de dag over te gaan." Depressief worden van doemgedachten over het klimaat, lijkt voor velen misschien onwaarschijnlijk, maar het is wel het gat waar een nieuw soort psychologen inspringt. Al krijgen ze voorlopig geen officiële erkenning.

Voor zover we weten bestaan ze nog niet in Vlaanderen, klimaatpsychologen. Het begon met een boek van de Noor Per Espen Stoknes. Deze gedragspsycholoog beschreef in “What we think about (when we try not tot think about) global warming” hoe mensen proberen te ontkomen aan duurzamer gedrag. In het buitenland beginnen de klimaatpsychologen intussen meer en meer op te duiken. Ook Nederland heeft er nu een: Manu Busschots is de eerste psycholoog die zich omgedoopt heeft tot klimaatpsycholoog.

In 'De Wereld Vandaag' vertelt Busschots hoe hij er toe kwam. “Over klimaatverandering hebben we het al jaren, maar nu begint het echt voelbaar te worden. Daarom begon ik eerst met klimaatgesprekken waarvoor ik mensen heb samengebracht. Het ging om mensen die boos zijn, mensen die zich machteloos voelen bij het onheil dat op hen afkomt. Ze zitten met een ontzettende spanning. Ze willen iets doen en zien intussen iedereen vrolijk verder het vliegtuig of de auto nemen. Voor hen helpt het enorm om te praten zodat ze voelen dat ze niet alleen staan, dat ook anderen dit belangrijk vinden.”

“We worden te bang gemaakt”

Het VN-rapport over de klimaatopwarming schudde deze week iedereen wakker. Sommigen spraken echter over “overshooting”. De Nederlandse klimaatpsycholoog wil die kritiek voor een eind volgen. “Ja, we worden mogelijk te bang gemaakt. Angst is helaas geen emotie die mensen in beweging zet. Wetenschappers hebben de rol om ons duidelijk te wijzen op de gevaren. Maar velen klikken het nieuws liever weg . Of denken: ik geloof het wel, maar ik word er te depressief van. Angst werkt enkel als je op dat moment handelingsperspectief hebt. Als je bang wordt gemaakt voor iets waar je kan voor wegspringen, doe je dat. Maar als je niet kan wegspringen, word je verlamd. En dat is de essentie van klimaatpsychologie. Om emoties als angst om te zetten in beweging, in verbondenheid en samen dingen doen.”

“Het gaat in wezen over de overgang van bezorgdheid naar zorgzaamheid. Over het omzetten van het gevoel van zorg naar actie en inspiratie. Ik probeer mensen opties en oplossingen aan te reiken. Zo besloot een van de deelnemers aan de groepsgesprekken prompt met de fiets naar Praag te trekken. Dit had ik nooit gedaan, zonder er over te praten, vertelde ze me later."

“Er is niet meer aan te ontsnappen”

Zou het kunnen dat mensen hun existentiële angsten projecteren op de klimaatcrisis? Gaat het wel echt om de zorg om het klimaat, of kan je spreken van individuele problemen? Het laatste wil Manu Busschots absoluut ontkennen. “Akkoord, het is voor sommigen een existentiële angst. Niet iedereen is even vatbaar voor deze gevoelens. Sommigen kunnen die naast zich neerleggen. Anderen stellen duidelijk dat ze het zich allemaal niet aantrekken. Maar ik zou het niet willen terugbrengen tot een individueel probleem van sommigen. Hiervoor is het te groot geworden. Het is een aangelegenheid voor onze soort waaraan niet meer te ontsnappen is.”

Beluister het interview met Manu Busschots:

Bron: vrtnws.be en 'De Wereld Vandaag'

Lees ook: