"In deze coronatijden wordt vaak alleen maar negatief gesproken over nietsdoen"

29 november 2020
© Radio 1
Marcia De Wachter is econome en oud-directeur van de Nationale Bank van België. Ze heeft het in haar column voor 'De toestand is hopeloos maar niet ernstig' over de kunst van het nietsdoen: “Ludwig Wittgenstein legt zelfs een link tussen het creativiteitsproces en in je bed of bad liggen”.

Ik ben econoom van opleiding en van economisten wordt weleens gezegd dat ze altijd bezig zijn, zelfs als we onze ogen sluiten. Dan denken we diep na. En als er niemand bij ons is, praten we tegen telefoonpalen.

In deze coronatijden wordt vaak alleen maar negatief gesproken over niets doen: Heb je niets om handen of verveel je je? Dan ben je lui of heb je een bore-out. Ben je alleen? Dan ben je eenzaam. 

Met dat thuiswerken wordt het overigens alleen maar moeilijker om tijd voor jezelf te maken. En laat ons eerlijk zijn: eigenlijk hebben we een grondige afkeer van mensen die blijkbaar niets te doen hebben. Al in onze kindertijd noemden onze ouders dat nietsnutten of profiteurs, toch?

Zelfs in coronalockdown wordt ons leven bepaald door een immense drukte om ons heen.

Er is geen onderscheid meer tussen professioneel en privéleven en we maken langere dagen dan ooit.

Nochtans is niet bezig zijn zeer zinvol. Gewoon niets doen, niets te doen hebben en zelfs verveling zijn goed voor onze mentale gezondheid.

Dat komt omdat bezig zijn een uitermate doeltreffend verdedigingsmechanisme is om onze storende gedachten en gevoelens te sussen. Gedachten zoals angst om er niet bij te horen - ‘fear of missing out - FOMO’ en dus eenzaam te zijn of, erger nog, schuldgevoelens die ons bekruipen omdat we niets doen.

De kostprijs ervan is dat we de connectie met onszelf verliezen. We worden als het ware vreemden van onze eigen gevoelens en noden. We verliezen zicht op wie we zijn.

Omgekeerd, als we dieper kijken naar wat verveling inhoudt, dan heeft dat een unieke waarde.

Verveling is namelijk nauw verbonden met verwachting, de prelude van iets nieuws, een incubatietijd, een ontstekingsmechanisme van verbeelding en creativiteit.

Gewoon niets doen: in een café zitten, wandelen, fietsen, aan het strand liggen of in de ruimte staren, het zouden weleens de creatiefste dingen kunnen zijn die je kan doen.

Een probleem een tijdje laten liggen en niets doen helpt ook vaak een oplossing te vinden voor wat er geblokkeerd zit, zoals veel van onze politici goed weten.

Bedenk dat geniale mensen soms het meest verwezenlijken als ze het minst werken.

Briljante ideeën komen tot mensen uit het niets terwijl ze totaal iets anders aan het doen zijn of gewoon niets doen. Zoals Archimedes in zijn bad meemaakte of Paul McCartney die op een ochtend wakker werd en in zijn slaap 'Yesterday' had gecomponeerd of Dolly Parton haar kaskraker 'You Are'. Sommige filosofen zoals Ludwig Wittgenstein maken zelfs een link tussen het creativiteitsproces en in je bed of bad liggen, niet gefocust op problemen, zonder toegang tot pen, gsm of computer.

Het kan contra-intuïtief lijken maar je geregeld terugtrekken van de ‘dansvloer’ in je innerlijk theater van je brein, waarin al die mensen, problemen en activiteiten rondwervelen en je begeven naar je innerlijke ‘balkon’ om er niets te doen en je zelfs te vervelen zou weleens het beste middel kunnen zijn om mentaal gezond te blijven in deze coronatijd.

Beluister de column van Marcia De Wachter voor 'De toestand is hopeloos maar niet ernstig':

Lees ook: