"Een BFF-taks, zou dat niet mooi zijn?"

10 januari 2018
Wanneer je erft van iemand die geen familieband met je heeft, zijn de belastingtarieven te gek om los te lopen. Daarom pleit professor Michel Maus (VUB) voor een "Best Friends Forever-taks".

Vorige week liet de voorzitter van Open Vld, Gwendolyn Rutten, via de media weten dat haar partij nog deze legislatuur de Vlaamse erfbelasting wil hervormen en meer rechtvaardig wil maken. Open Vld wil dit doen door de berekeningswijze voor iedereen gelijk te stellen, door een volledige vrijstelling te voorzien voor de huwgemeenschap en door de hoogste tarieven van de erfbelasting te verlagen.

Is dit een goede zaak? Natuurlijk, elk voorstel tot het verlagen van de erfbelasting is een goede zaak. Immers indien we een en ander internationaal gaan vergelijken, dan moeten we vaststellen dat 10 van de 28 EU-lidstaten de erfbelasting reeds volledig hebben afgeschaft. Het gaat hier bijvoorbeeld om Oostenrijk, Portugal en Zweden. En de 18 lidstaten die wel nog een erfbelasting hebben, kennen vaak zeer ruime vrijstellingen toe aan de partner en de kinderen van de overledene. In landen zoals Denemarken, Ierland, Frankrijk en Luxemburg is de echtgenoot van de overledene geen erfbelasting verschuldigd. In Bulgarije, Hongarije, Kroatië en Luxemburg zijn ook de kinderen van de overledene van erfbelasting vrijgesteld. Andere landen kennen gedeeltelijke vrijstellingen toe, zoals Italië, waar de echtgenoot en de kinderen pas erfbelasting betalen als hun erfdeel meer bedraagt dan 1 miljoen euro.

En hoe zit het dan bij ons? Wel in België is de erfbelasting een bevoegdheid van de gewesten maar overal is het fiscale kommer en kwel, in het ene gewest al een beetje meer dan in het andere gewest.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat België wat belastingdruk inzake erven betreft, opnieuw de internationale koppositie inneemt. De fiscale helaasheid der dingen, quoi.

In België is de erfbelasting in de drie gewesten nog steeds heel erg afhankelijk van de familieband. Dit betekent dat hoe dichter de familieband met de overledene is, hoe lager de tarieven zullen zijn. Nu “lager” moet met een korreltje zout worden genomen want de tarieven voor de partner en de kinderen lopen in Vlaanderen ook al op tot 27% en in Brussel en Wallonië zelfs tot 30%.

Maar de tarieven die worden toegepast tussen personen zonder enige familieband zijn helemaal te gek om los te lopen.

In Vlaanderen bedraagt het tarief tussen “vreemden” op het erfdeel boven 125.000 euro maar liefst 65%. In Brussel en Wallonië is het nog erger en loopt het tarief tussen “vreemden” zelfs op tot 80% op het erfdeel boven 175.000 euro. Dat is eigenlijk geen belasting meer, maar een quasi onteigening.

De fiscale situatie is bijzonder schrijnend indien men begint te beseffen dat de “vreemden” die aan de hoogste tarieven worden onderworpen, eigenlijk niet zo vreemd zijn ten opzichte van elkaar.

Het gaat hier bijvoorbeeld om singles die zelf geen kinderen hebben en hun erfenis nalaten aan de zoon of dochter van hun beste vriend van wie zij meter of peter zijn. Of het gaat om mensen die een LAT-relatie met elkaar hebben, en dus niet samenwonen, maar wel een wederzijds testament ten opzichte van elkaar hebben opgesteld. In al die gevallen zullen de erfgenamen worden onderworpen aan de hoogste tarieven van de erfbelasting. In de wetenschap dat thans in België 44 procent van alle gezinnen bestaat uit één persoon en dat 9,8 procent van alle duurzame relaties LAT-relaties zijn, is het dan ook duidelijk dat de tarieven van de erfbelasting niet meer zijn aangepast aan de maatschappelijke realiteit.

Open Vld wil nu de hoogste tarieven van de erfbelasting in Vlaanderen verlagen. Op zich is dat positief en zelfs noodzakelijk, maar dat voorstel kan nooit ver genoeg gaan om een oplossing te bieden voor de veranderende samenleving.

En kan het dan anders? Natuurlijk kan het anders. Waarom voeren we geen Best Friends Forever-taks in?

Ja, u hoort het goed een BFF-taks. In een dergelijk systeem zouden we iedereen kunnen toelaten om bij testament pakweg drie personen aan te duiden die voor de betrokkene zo belangrijk zijn geweest, dat ze het verdienen om fiscaal op dezelfde wijze behandeld te worden als een partner of een kind, en dus aan de laagste tarieven kunnen erven. Op die manier zouden we naast de familieband ook de genegenheidsband fiscaal kunnen laten doorwegen bij de erfbelasting en dus bijvoorbeeld een fiscale oplossing kunnen bieden aan kinderloze singles en LAT-partners.

Dus zo’n BFF-taks, zou dat niet mooi zijn?

Michel Maus is professor aan de rechtsfaculteit van de Vrije Universiteit Brussel. Hij is een van de vaste columnisten voor Radio1.be.

Lees ook: