“Een boerkini dragen gaat over zelfbeschikkingsrecht. Je moet er zelf voor kunnen kiezen”

14 juli 2018
Fotografe Lieve Blancquaert was zaterdag te gast in de eerste aflevering van ‘Globetrotters’, het programma waarin Liesbeth Imbo bekende Vlamingen interviewt die de halve wereld hebben afgereisd. Een van de reizen die Lieve het meest is bijgebleven is die naar Afghanistan, toen ze samen met journaliste Annemie Struyf de vrouwen achter de boerka’s in beeld wilde brengen.

“In die periode bij Knack was de optelsom van Annemie en ik veel meer dan twee”, zegt Lieve Blancquaert. “Wij konden samen meer en dat leidde tot een enorm vruchtbare periode.” Hun werk resulteerde in het boek ‘Insjallah, mevrouw : ontmoetingen (z)onder de boerka', uit 2004. Daarin deelden Afghaanse vrouwen hun diepste gedachten en verlangens.

Op dit moment leeft de discussie rond de boerka en vooral de boerkini meer dan ooit. “Het is er zelfs op achteruit gegaan”, aldus Blancquaert. “Ik vind het een hele moeilijke discussie, maar voor mij staat het zelfbeschikkingsrecht hierin centraal. Als een vrouw beslist om een boerkini te dragen, heeft zij honderd procent het recht om dat te doen. Als een vrouw beslist om amper drie lapjes stof te dragen als ze gaat zwemmen, is dat ook zelfbeschikkingsrecht.”

Wij kunnen alleen meer hopen dat vrouwen die boerkini’s dragen, dat uit eigen wil doen

Wilden die vrouwen in Afghanistan die boerka echt? “Dat is een moeilijk te vergelijken verhaal”, vind de Gentse fotografe. “Op dat moment werden vrouwen verplicht om een boerka te dragen, dat is iets heel anders. Daar was het zelfbeschikkingsrecht niet aan de orde. Wij kunnen alleen maar hopen dat als vrouwen hier boerkini’s dragen, dat ze dat het uit eigen doen. En als dat niet zo is, kunnen we het vaak ook moeilijk weten. Dat maakt het net zo moeilijk.”

Ik begrijp onze angst. Als gelaatsuitdrukkingen wegvallen, wordt het voor ons moeilijk om een connectie te maken

Lieve heeft in Afghanistan geleerd dat er nog heel veel werk aan de winkel is. “De vrouwen daar hebben mijn ogen open gedaan, nadien is mijn engagement ten opzichte van vrouwen ook ontzettend gegroeid. Ik herinner me de momenten dat we samen met die vrouwen naar huis wandelden en de stress die daarmee gepaard ging. ‘Wie zit er verdorie onder die lap stof?’, vroegen we ons dan af. Het effect als die boerka dan af werd genomen was steeds prachtig. Opeens werden het dochters, tantes en moeders. Ik begrijp ook de angst die er heerst. Wij communiceren met gelaatsuitdrukkingen en ogen. Als dat wegvalt, wordt het heel moeilijk voor ons om een connectie te maken.”

Onderwijs

De vrouwen die Lieve in Aghanistan ontmoette draagt ze nog steeds mee. “Vooral vroedvrouw Hassina uit die periode heeft me erg geraakt. Zij ging naar alle dorpen om er de vrouwen en meisjes te helpen bevallen. De spanning in de verloskamers was telkens te snijden omdat de grote vraag was of het een jongen of meisje zou worden. Ze vertelde letterlijk dat ze alleen betaald zou worden als het jongen werd. Dan zou er een groot feest volgen. Indien niet werd alles zo snel mogelijk opgekuist.

Je kan vrouwen niet emanciperen als ze niet gestudeerd hebben

Ook die vrouwen weten volgens Blancquaert dat hun lot niet normaal is. “Maar alles begint bij het onderwijs. Je kan vrouwen niet emanciperen of mannen overtuigen van feminisme als ze niet gestudeerd hebben. Ze moeten op die manier kennis krijgen van hun eigen rechten.

Je kan de uitzending hier herbeluisteren.