Een eeuw van verwondering

31 oktober 2020
Eind 16de eeuw tekent Bruggeling Jan van der Straet - de humanisten onder u mogen Stradanus zeggen – in Firenze een reeks prenten met als titel: Nova Reperta. Nieuwe ontdekkingen. Het is een eerbetoon aan de revolutionaire prestaties van wetenschap en techniek in die dagen.

Op de prenten die in Antwerpen gedrukt zijn zie je achtereenvolgens: de ontdekking van Amerika, de uitvinding van het kompas en de ontdekking van het Zuiderkruis. De uitvinding van het buskruit, de boekdrukkunst en het mechanische uurwerk. De ontdekking van heilzame werking van pokhout. De uitvinding van de distillatie en de ontdekking van de zijderups. De uitvinding van de stijgbeugel en het zadel. De uitvinding van de watermolen, de windmolen en de productie van olijfolie. De ontdekking van rietsuiker, de uitvinding van de olieverf en de uitvinding van de bril. De uitvinding van het bepalen van de lengtegraad en van het polijsten van zwaarden en harnassen. De uitvinding van de astrolabe en van de kopergravure.

Dat waren de meest revolutionaire uitvindingen en ontdekkingen in de ogen van een zestiende-eeuwer. Geef toe er zitten dingen bij die je niet meteen zou verwachten. Pokhout iemand? Google het maar eens. En wat is een astrolabe? En wat is er zo bijzonder aan het polijsten van zwaarden? Heeft de kopergravure de loop van de geschiedenis gewijzigd?

Zijn er misschien nog dingen die die Stradanus vergeten is te vermelden? Dingen die achteraf revolutionair zijn gebleken? En nog een leuke om eens over na te denken: als wij vandaag zo’n lijst zouden maken, wat ze er dan op staan? Als Stradanus nog zou leven zou hij dan een prent wijden aan Facebook of Tupperware? Vermoedelijk niet, maar aan wat dan wel? Welke hedendaagse wetenschappelijke doorbraken zullen van historisch belang blijken?

Dat zijn zo van die dingen waar wij graag over mijmeren in het gezelschap van Geerdt Magiels, bioloog en filosoof, denker en schrijver en sinds kort ook curator van een hele mooie tentoonstelling in het museum Plantyn-Moretus in Antwerpen, die begint met die prenten van Stradanus.

Je kan er niet naar gaan kijken. Iets met een virus. Maar we kunnen er wel over praten op de radio. Godzijdank.

Beluister het gesprek: