Eerherstel voor Machiavelli

14 november 2020

1515: Machiavelli schrijft ‘Il Principe’, het handboek voor de gewetenloze machtswellusteling. Kort samengevat: Het doel heiligt de middelen. Wie de macht wil veroveren of aan de macht wil blijven mag niet terugschrikken voor leugens of geweld. Daarmee beschrijft de politiek zoals ze is, niet zoals ze zou moeten zijn. Door en door cynisch dus. Wij zijn zo niet. Wij zijn moreel superieur. Wij kijken neer op Machiavelli. Nee, niet waar. Wij keken neer op Machiavelli. Dat heeft te maken met het volgende:

2020: Filosofe Tinneke Beeckman schrijft ‘Machiavelli’s Lef’. Daarin bekijkt ze zijn geschriften van naderbij. Wat blijkt? Hij is niet de immorele gangster die de geschiedenis van hem gemaakt heeft. Integendeel. Hij is een groot voorstander van vrijheid en gelijkheid en van de inperking van macht.

Je zou zijn filosofie kunnen samenvatten als: Doe niet bij anderen wat je wil dat ze bij jou doen. Maar doe bij anderen wat je verwacht dat ze bij jou zullen doen. Dat is iets helemaal anders. Het eerste is christelijk en dom en zelfs ronduit gevaarlijk, het tweede is veel slimmer, vindt Machiavelli. Tinneke Beeckman komt zaterdag uitleggen waarom.

Beluister het volledige gesprek :