Europeanen

12 december 2020
Ingewikkeld, dat is het beste woord om het liefdesleven van Ivan Toergenjev te beschrijven

Ivan Toergenjev was 25 en nog lang niet de beroemde Russische schrijver toen hij Pauline Viardot voor het eerst ontmoette. Hij was op slag verliefd. Pauline was in Petersburg om een hoofdrol te zingen in De Barbier van Sevilla. Ze was 22, wel beroemd, en getrouwd met Louis Viardot.

Ivan en Pauline begonnen een af-en-aanverhouding die tot de dood zou duren. Louis - ruim twintig jaar ouder dan Pauline - liet begaan. Meer nog, hij en Toergenjev werden vrienden.

Orlando Figes beschrijft in Europeanen niet alleen het leven van dat complexe liefdestrio, maar gebruikt hen als kapstok om een cultuurgeschiedenis van Europa te schrijven. Dankzij de technologische sprong voorwaarts ontstond in de 19de eeuw een pan-Europese cultuur: iedereen las dezelfde boeken, iedereen floot dezelfde liedjes uit dezelfde opera's, en iedereen had dezelfde reproducties van dezelfde schilderijen aan de muur hangen.

Kortom, het ontstaan van de klassieke canon heeft Europa aan de stoomtrein te danken, aan verbeterde druktechnieken, en aan de telegraaf en de fotografie.

Dankzij de trein speelde het leven van Pauline, Louis en Ivan zich af tussen Parijs, Wenen, Brussel, Baden-Baden, Berlijn, Warschau, Petersburg, Milaan, Madrid en Londen. Voor het eerst konden artiesten geld verdienen met hun kunst.

Orlando Figes heeft een overweldigend boek geschreven. Philippe Vermeulen heeft het voor ons gelezen en zit aan de Interne Keukentafel

Beluister het volledige gesprek :