“Foefelen doe je in de slaapkamer, niet op je belastingbrief!”

26 oktober 2020
Wij Belgen ontwijken graag belastingen. We zijn kampioen in het vinden van achterpoortjes om toch maar zo weinig mogelijk aan de staat te betalen. Professor fiscaal recht Michel Maus (VUB) begrijpt hoe dat komt: “Mensen zeggen ‘foert’ omdat het systeem zélf onrechtvaardig is.”

De Belg staat bekend als een foefelaar. En die reputatie dragen we ook internationaal mee, vertelde Michel Maus in De Wereld van Sofie: “In het internationaal fiscaal jargon circuleert de term ‘the Belgian dentist’, de Belgische tandarts: het prototype van de kleine zelfstandige die met zijn zwart geld naar het buitenland trekt om het daar te beleggen. Dat die tandarts een Belg is, zegt genoeg zeker?”

Bij de grootste foefelaars van Europa

Maar ook in de cijfers scoort ons land hoog qua zwarte economie: “In het model van de Oostenrijkse professor Friedrich Schneider staat België traditioneel op de vijfde plaats, na Griekenland, Spanje, Italië en Portugal. Volgens de laatste cijfers gaat het om 15.6 procent van het Bruto Binnenlands Product. Mocht alles proper verlopen, zou de schatkist jaarlijks zo’n 30 miljard euro rijker zijn!”

Wat opvalt is vooral het grote verschil met de ons omringende landen, waar de zwarte economie veel kleiner is. Maus doet hier een oproep naar de regering: “Het zou het streefdoel moeten zijn om die van ons ook kleiner te maken.” Maar hoe doe je dat dan? “Niet enkel aan symptoombestrijding doen – zoals nu gebeurt.”

Belastingsysteem is onrechtvaardig

“Men bestraft zij die fouten maken, maar daar stopt het. Men zou beter aandacht schenken aan de kern van het probleem: het feit dat het Belgische belastingsysteem fundamenteel onrechtvaardig is. Er zijn teveel regels die niet voor iedereen van toepassing zijn, en dat veroorzaakt ongelijkheid.”

Bijvoorbeeld: als je partner overlijdt en je hebt een eigen huis, moet je daarop geen successierechten betalen. Maar als je met je partner in een huurhuis woont, krijg je niets van de Belgische Staat. Klopt niet, toch? Of ook het systeem van het onbelast bijklussen: lijkt mooi, maar je moet minstens 4/5e tewerkgesteld zijn. Mensen die werkloos zijn of halftijds werken, kunnen er geen gebruik van maken.”

Foert!

Het is die ongelijkheid op fiscaal vlak, die zorgt voor frustratie bij veel mensen – en vervolgens gaan ze redeneren: ‘Foert, ik trek mijn plan wel, al foefelend.” Zolang dat idee blijft leven in onze maatschappij, geraken we volgens Maus geen stap verder.

Er moet dus dringend een mentaliteitswijziging komen: “Foefelen moet voor in de slaapkamer zijn. Als we de geesten in een andere richting willen krijgen, moet ook het systeem rechtvaardig zijn. De belastingdruk moet eerlijker worden verdeeld. Pas dan zullen mensen meer overtuigd zijn dat belastingen nodig zijn om de verzorgingsstaat in stand te houden.”

Luister naar het gesprek:

Radio 1 Select