"Fouten toegeven is moeilijk als je ijdelheid groter is dan je verstand, maar het maakt je wel geloofwaardiger"

5 juni 2020
De Zweedse coronavirusexpert Anders Tegnell moest deze week toegeven dat Zweden de crisis anders had moeten aanpakken. Altijd bijzonder wanneer we gezaghebbende mensen zien toegeven dat ze fout zaten. Eerder moest bij ons ook Jean-Marie Dedecker publiekelijk mea culpa slaan omdat hij de coronacrisis aanvankelijk schromelijk onderschat had. Hoe moeilijk is het voor iemand als Dedecker, of voor ons allemaal, om toe te geven dat je verkeerd zat?

Op 19 maart, toen er in de Kamer een vertrouwensstemming gehouden werd over de volmachten voor de regering , gaf Jean-Marie Dedecker op het spreekgestoelte toe dat hij het coronavirus had onderschat. De weken voordien had hij in een paar columns en interviews de hele coronacrisis nogal gerelativeerd. Het was allemaal niet zo erg als ze ons wilden doen geloven. Maar op 19 maart, een week ver in de lockdown, moest Dedecker publiekelijk mea culpa slaan. Iets waarvan je zou kunnen vermoeden dat het hem niet goed afgaat.

"IJdelheid groter dan verstand"

Jean-Marie Dedecker bij Ward Bogaert: "Mijn ijdelheid is meestal groter dan mijn verstand en dan is het moeilijk om je fout toe te geven. Toen ik mijn column Het coronavirus, kroon van de angst schreef ging ook maar af op wat onze 'treurbuisvirologen' toen verkondigden, dat de gewone griep veel dodelijker was. Toen ik later de beelden zag van hoe het coronavirus huishield in Italië dacht ik bij mezelf: 'Dedecker, je had beter je mond gehouden, en je pen in je binnenzak gelaten.' Ik heb aanvankelijk ook gezegd dat vrouwen mij in Middelkerke altijd mochten komen kussen op de dijk, en die kussen zijn me blijven achtervolgen. Maar kijk, ik moet elke week een colum schrijven en ik neem als columnist én als politicus graag forse standpunten in."

"Als je je ergens op verkeken hebt, dan moet je dat achteraf ook ootmoedig kunnen toegeven. Zelfs op het spreekgestoelte van de Kamer. Ootmoed is misschien een eigenschap die mensen niet mij associëren, maar dat is omdat ik het imago heb van iemand die dwars door de muur gaat. Word je sterker door fouten toe te geven? Ja, je bent er dan vanaf. Als je achteraf moet beginnen liegen of dingen verdoezelen dan gaat dat ten koste van je geloofwaardigheid. Het is net geloofwaardig om te zeggen: ik heb me vergist."

Leren omgaan met korte pijn

Volgens sociaal psycholoog Frank Van Overwalle (VUB) is het een egokwestie: "Het kwetst als we ons ongelijk moeten toegeven, het haalt ons zelfbeeld naar beneden. Dat is evolutionair te verklaren. Je ziet bij primaten, chimpansees bijvoorbeeld, dat er een sterke sociale hiërarchie is. Het dominante aapje heeft vele voordelen, het krijgt het beste voedsel en de beste vrouwtjes, maar het heeft ook de plicht om de ganse groep te verdedigen. Die dominante aap wordt af en toe uitgedaagd door een rivaal die zijn plaats wil innemen. Wat in sommige gevallen tot een gevecht leidt. Als de dominante aap dat gevecht verliest ligt zijn reputatie voorgoed aan diggelen en kan hij zijn positie nooit meer opnieuw innemen. In de dierenwereld is het dus een alles of niets verhaal, maar in onze mensenwereld ligt het net iets ingewikkelder. Zoals Jean-Marie Dedecker terecht opmerkt word je soms net geloofwaardiger door een fout toe te geven, je toont dat je empathie hebt. De eerste emotie is pijnlijk, zoals bij het dominante aapje dat zijn positie veliest. Maar wij mensen moeten leren om door die korte pijn te gaan, want achteraf worden we beloond met betere sociale relaties."

Radio 1 Select