"Ga als ouder filosofische vragen van kinderen niet uit de weg. Ook al weet je het antwoord niet, ga samen op zoek"

9 oktober 2020
Filosoof Ignaas Devisch schreef met 'Zijn er nog vragen', een boek over filosoferen met kinderen. Want ook kinderen zitten met fundamentele vragen, Devisch vertelt in 'De Wereld van Sofie' waarom we die vragen als volwassene niet uit de weg mogen gaan.

Ignaas Devisch: "Ik heb mij voor het eerst gewaagd aan een filosofieboek voor kinderen. Want ik denk dat er een grote nood is om aan de slag te gaan met de vragen van kinderen, en die zijn talrijk. We hebben vaak de neiging om op ‘moeilijke’ vragen van kinderen te antwoorden met ‘daarom’ of ‘omdat ik het zeg’ of ‘neem van het mij aan’. Terwijl je niet zomaar iets moet aannemen. Volwassenen moeten dat ongemak net van zich afleggen, we moeten beseffen dat kinderen niet meer alles zomaar aanvaarden. Zelfs al zitten er vragen bij waar we niet meteen een antwoord op weten, of die misschien onoplosbaar zijn. Maar dat we er ons zelf mee confronteren is een goede zaak. En daar kan je niet vroeg genoeg mee beginnen."

"Kinderen kunnen al van de leeftijd van 8 à 9 jaar met het boek aan de slag. Veel van de vragen uit het boek zijn zaken waar kinderen ook al mee zitten. Bijvoorbeeld: 'waarom doen mensen elkaar pijn?' Kinderen kennen helaas maar al te goed het fenomeen pesten. 'Waarom plegen we als mens geweld?', dat is eigenlijk een diepfilosofische vraag, die je zonder probleem kan vertalen naar de leefwereld van kinderen. Nog een voorbeeld: 'Hoe weten we of iets waar is?' Er komt al heel vroeg allerlei informatie op kinderen af. Zeker omdat ze al heel vroeg omgaan met sociale media. Maar dan is de vraag of al die informatie ook juist is, en hoe je dat kan weten."

"Het fantastische aan filsoferen met kinderen is dat ze nog geen positie hebben gekozen in de wereld." 

"Ik zou het fantastisch vinden als er door mijn boek aan de keukentafel een gesprek ontstaat tussen ouders en kinderen. Waarbij je geen schrik moet hebben voor moeilijke vragen. Deel je ongemak maar ga samen op zoek. Ik probeer in mijn boek wel een paar antwoorden mee te geven, maar ik maak tegelijk ook duidelijk dat er soms meerdere antwoorden mogelijk zijn. Die zoektocht heeft ook iets heel speels. Je moet als ouder toch blij zijn dat kinderen in staat zijn om zulke afgrondelijke vragen te stellen. En ja, dan sta je soms met je mond vol tanden. Maar dat is eigenlijk een fantastisch moment. Dan beseft een kind dat de wereld complex in elkaar zit en dat ouders ook niet alles weten."

"Ik ben te voorbereiding van dit boek naar een school gestapt met de vraag 'Wat houdt jullie bezig?' en dan vooral geluisterd. Dat leverde een paar spannende discussies op. Bijvoorbeeld over homoseksualiteit. Er waren kinderen die rabiaat tegen waren, en anderen heel erg vóór. Het ging dan over vragen als: Wat is goed en kwaad? Kiezen mensen hiervoor of is het aangeboren? Wordt je kijk hierop vanuit een bepaalde cultuur bepaald? Eigenlijk zijn dat dezelfde vragen als die van volwassenen. Maar het fantastische is dat kinderen nog geen positie hebben gekozen. Ze hoeven ook niets te verdedigen. Volwassenen hebben vaak al oogkleppen op en durven hun ideeën niet meer in vraag stellen."

In de uitzending mochten de luisteraars vragen stellen aan Ignaas Devisch, zoals de dertienjarige Mathilde, die zich afvroeg: 'Met welk doel zijn wij op de wereld? Want de bijen bestuiven bloemen, maar wat moeten wij doen? Wat is onze opdracht?' Devisch : de meeste dieren zijn inderdaad geprogrammeerd om specifiek één ding te doen. Maar de diersoort mens kan alle kanten opgaan. De mens heeft dus niet één vastgelegd doel. Er bestaat niet iets in de natuur dat zegt wat we moeten doen. Dat betekent dat we alles kunnen doen, we hebben de keuze. Dus ook de keuze om er een zootje van te maken. Wat we hopelijk niet doen. We moeten misschien toch proberen om het zo goed mogelijk te doen."

'Zijn er nog vragen' is uit bij Borgerhoff & Lamberigts