Gaslighting in relaties: "Het komt veel meer voor dan we denken"

17 maart 2021
© Almos Bechtold (Unsplash)
Misschien heb je het zelf ook wel al eens meegemaakt: je staat met een aantal mensen bij elkaar en iemand in het gezelschap haalt voortdurend zijn of haar partner onderuit. Dat kan plagend of liefkozend bedoeld zijn, maar soms gaat het veel verder dan dat. En dan hebben we het over gaslighting.

“’Gaslight’ is de titel van een film uit 1944 met Ingrid Bergman in de hoofdrol” verklaart relatietherapeut en seksuoloog Vanessa Muyldermans de ietwat bizarre term. “Die film gaat over een man die zijn vrouw systematisch treitert en gek wil maken. Hij zet het gas voortdurend aan en uit” zegt ze in ‘De Wereld Vandaag’. Wanneer zijn vrouw hem erover aanspreekt, zegt hij dat ze het zich verbeeldt. Op den duur begint ze aan zichzelf te twijfelen. “In de jaren ’60 werd de term in de psychologie opgepikt om die vorm van emotionele manipulatie te gaan benoemen.”

(lees verder onder de trailer)

Er zijn natuurlijk heel wat koppels die plagend met elkaar omgaan, ook in het bijzijn van anderen. “Dat hoeft zeker niet pathologisch te zijn” zegt Muyldermans. Maar soms wordt er een grens overschreden, “en dan is het geen mopje of plagerij meer.”

Net zoals in de film, zijn er mensen die hun partner verwijten dat ze overdrijven en zich dingen verbeelden. “Jij overdrijft, jij bent het probleem. Het ligt niet aan mij, het ligt aan jou.”

“Het komt veel meer voor dan we denken”

“Het komt veel meer voor dan we denken” zegt Muyldermans. “Mensen gaan het immers niet snel vertellen aan anderen, omdat ze er niet fier over zijn.” Maar dat zorgt ook dat mensen denken dat ze de enige zijn, wanneer het hen overkomt, en op die manier al vlugger denken: ‘ja, het zal wel aan mij liggen’.

In haar eigen praktijk ziet Muyldermans dat de man vaker ‘de dader’ is, “maar daaruit afleiden dat meer mannen ‘pleger’ zijn dan vrouwen, zou ik niet doen. Ik zou eerder denken dat wanneer mannen het doen, het vaker opvalt, en we het vaker durven zeggen.”

Hoe moet je gaslighting aanpakken?

“Van zodra je het meerdere keren tegenkomt, is het goed om je gevoelens te verwoorden. Het is heel belangrijk om niet mee te gaan in zijn of haar verhaal. Je moet ook niet per se hem of haar proberen te overtuigen van het tegendeel, want op dat moment zal dat niet lukken.”

Stel je eigen grens, en stop de discussie, raadt Muyldermans aan. Geef aan dat de strategie niet werkt om vat op jou te krijgen.

Beluister het gesprek met relatietherapeut Vanessa Muyldermans in 'De Wereld Vandaag' via Radio 1 Select

Meer weten? Lees het artikel in 'Weekend Knack': 'Gek van je partner: hoe herken je gaslighting en wat doe je eraan?'

Lees ook: