Geen land vaccineert zo snel als Israël, en tóch is er een derde coronagolf: wat is er aan de hand?

28 januari 2021
Een vaccinatiecentrum in Tel Aviv (© Jack Guez / AFP)
Geen land ter wereld vaccineert zo snel als Israël. En toch wordt het land op dit moment overspoeld door een derde coronagolf, de zwaarste tot nu toe. Wat is daar aan de hand? En welke lessen kan ons land trekken uit de situatie in Israël?

In heel de wereld wordt met veel aandacht (en ook wel afgunst) gekeken naar de vaart waarmee Israël vaccineert. Per dag worden daar meer dan 200.000 mensen ingeënt. 30 procent van de bevolking heeft intussen al minstens één prik gekregen.

En toch beleeft Israël op dit moment de derde golf van de epidemie, die zelfs zwaarder is dan de vorige twee. "Het zag er inderdaad heel veelbelovend uit, maar de besmettingscijfers gaan maar niet omlaag, integendeel", zegt correspondente Ankie Rechess in 'Nieuwe Feiten'. "En dat ook ondanks een heel strenge lockdown, de derde, al meer dan vier weken lang. Alles is dicht: scholen, winkels. Maar desondanks rijzen de besmettingscijfers de pan uit.

De ziekenhuizen zitten overvol en moeten voordurend nieuwe corona-eenheden openen. Ze kunnen het gewoon niet aan. In Israël (met 9 miljoen inwoners) zijn al 4.500 mensen gestorven aan COVID-19. Een vierde daarvan de voorbije maand, terwijl we in de lockdown zaten."

Virusvarianten en minderheden die regels niet nauw volgen

Dat is een mysterie, zegt ook Ankie Rechess. "De experten wijzen twee redenen aan voor de sterke stijging van het aantal besmettingen. Dat zijn voornamelijk de mutanten van het coronavirus -de Britse, Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse variant- die gewoon de meest pessimistische voorspellingen doorbreken.

De tweede reden zijn twee bevolkingsgroepen die alle regels totaal naast zich neerleggen. In de eerste plaats zijn dat de ultra-orthodoxe joden, die doen waar ze zin in hebben en hun scholen wél openhouden. De andere groep is de Arabische bevolking, die ook een erg grote besmettingsgraad heeft".

Er gaan dan ook meer stemmen op, zegt Rechess, om de zogenoemde "rode steden", de ultra-orthodoxe en de Arabische, volledig van de buitenwereld af te sluiten. "Want bijvoobeeld in de grote stad Tel Aviv is niet meer dan 3 procent besmet. Daar willen ze dat de lockdown opgeheven wordt."

Of de regering dergelijke harde maatregelen zal nemen, valt te betwijfelen. Op 23 maart zijn er verkiezingen in Israël. "En premier Benjamin Netanyahu heeft de orthodoxe partij hard nodig als hij premier wil blijven. Veel van de maatregelen hier zijn dus totaal politiek geïnspireerd."

Welke lessen kunnen wij trekken uit Israël?

Dat 30 procent van de bevolking in Israël al minstens één dosis van het vaccin heeft gekregen, is dan wel goed nieuws, toch volstaat ook dat aantal niet om groepsimmuniteit te verkrijgen, zegt infectioloog Steven Callens van de UGent, in 'Nieuwe Feiten'. "Dat profiteert het virus nog altijd van om te kunnen circuleren."

"Ik denk dat het toch van belang is om te onderstrepen dat ondanks een vaccinatiecampagne het volhouden van de maatregelen toch moet blijven tot voldoende mensen gevaccineerd zijn."

Het zou kunnen dat we iets hoger moeten mikken dan een vaccinatiegraad van 70 procent, geeft Callens aan. "Daar zijn twee redenen voor. Een van die redenen zijn de virusvarianten. We weten dat het vaccin daar goed op antwoordt, maar iets minder efficiënt dan op het "gewone" type. Als dat het geval is, dan moet je binnen de bevolking een iets grotere vaccinatiegraad hebben.

Maar er is nog een andere reden, namelijk welke immuunrespons het vaccin uitlokt bij mensen. De vaccins zijn vooral getest op een jongere populatie, mensen van jonger dan 65 jaar. Er zaten ook oudere mensen bij, maar daar zijn de gegevens wat minder robuust."

Callens schat dat er mogelijk meer op een vaccinatiegraad van 80, zelfs liever van 90 procent zal moeten worden gemikt om volledige bescherming te verkrijgen tegen het coronavirus.

(lees verder onder de tweet)

Geeft Britse virusvariant toch ernstiger ziektebeeld?

Opvallend is op dit moment in Israël ook, zo bleek uit het gesprek met Ankie Rechess, dat er veel jongere mensen op de afdeling intensieve zorg liggen. Dat is ook bij ons een klein beetje het geval, zegt Callens. "Als we kijken naar de cijfers van Sciensano, dan zien we dat er minder 80-plussers op intensieve zorg worden opgenomen, en er meer opnames zijn in de jongere leeftijdsgroepen, tot de 20-jarigen".

Volgens Callens speelt hier mogelijk een vaccinatie-effect, maar het fenomeen doet ook wel vragen rijzen over de Britse virusvariant, waarvan eerst was gezegd dat die besmettelijker was, maar geen aanleiding gaf tot een ernstiger ziektebeeld. "Misschien moeten we dat toch een klein beetje herzien", meent Callens. "Er zijn toch al een aantal Britse rapporten rapporten die nu suggereren dat de mutant een iets ernstiger ziektebeeld kan geven. Als die zich voordoen bij de niet-gevaccineerde groepen, dan denk ik dat we ziekenhuizen zullen hebben, en vooral afdelingen intensieve zorg, die het lastig zouden kunnen krijgen in een derde golf."

Beluister het gesprek met Ankie Rechess in 'Nieuwe Feiten':


(In het gesprek heeft zij het over 60 procent van de bevolking die al een eerste prik zou hebben gekregen, maar internationale persagentschappen zeggen 30 procent)

Beluister het gesprek met Steven Callens in 'Nieuwe Feiten':

Bron: vrtnws.be en 'Nieuwe Feiten'

Lees ook: