Gevangenisdirecteur: "Sociaal conflict is uitloper van dieperliggende crisis"

9 februari 2018
Foto©Belga
Het gevangeniswezen heeft baat bij een structurele hervorming, vindt gevangenisdirecteur Hans Claus, zeker wat betreft re-integratie van een gedetineerde. "Als directeur ervaar ik al dertig jaar de gespannen verhouding van wat de samenleving van ons verwacht en wat we kunnen geven."

De cipiers staken opnieuw. Er gebeuren te weinig nieuwe aanwervingen in tegenstelling tot wat was beloofd, klinkt het bij vakbonden. Hans Claus, directeur van de gevangenis in Oudenaarde, begrijpt hun frustraties.

"Als personeelskaders niet voldoende worden opgevuld, wordt vaak verlof geschrapt. Bovendien is het werk sowieso niet makkelijk. Als er om budgettaire redenen plots een hiaat in de rekrutering valt, laat zich dat maanden later nog voelen."

Dieperliggende crisis

Claus ziet vooral heil in een structurele langetermijnoplossing. "Het sociaal conflict is vooral een uitloper van een dieperliggende crisis die al dertig jaar aansleept. In de dertig jaar dat ik gevangenisdirecteur ben, ervaar ik continu de gespannen verhouding van wat de samenleving van ons verwacht en wat we kunnen geven."

Wat hij hiermee bedoelt? "Van een gevangenis wordt verwacht dat die gere-integreerde burgers aflevert, maar wat is een gere-integreerde burger? Iemand die verantwoordelijkheid opneemt en keuzes maakt. In een gevangenis word je daar niet echt op voorbereid."

We hebben geen masterplan, wel een diepgaand hervormingsplan nodig

Het gevangeniswezen als instelling is nog te veel gebaseerd op een oud model, vindt de gevangenisdirecteur. "Het is een disciplinerend apparaat waar uniforme regels gelden. Uit een tijd dat een gere-integreerde burger een gedisciplineerde burger moest zijn. Zijn pad was voor hem uitgetekend."

Dat staat haaks op wat vandaag verwacht wordt van een re-integratie van een gedetineerde, dus stelt Claus de vraag of we de vorm van detentie niet beter aanpassen.

Maatwerk

"We hebben geen masterplan, wel een diepgaand hervormingsplan nodig. Detentie kan in meerdere vormen worden georganiseerd op beperkte schaal. Om oplossingen te bereiken, moeten we op maat werken. Dat kan moeilijk in een groot instituut waar alles in functie staat van dat instituut."

Je kan gedetineerden moeilijk re-integreren in een systeem dat zich hermetisch afsluit

Kan dat concreet? "We spreken hier van detentiehuizen, waar de schaal beperkt wordt tot maximaal dertig gedetineerden. Dan kan je beter differentiëren, op veiligheid, maar ook op begeleiding en de intensiteit ervan. Je kan die begeleiding bovendien beter afstemmen op de omgeving waarin een gedetineerde zal re-integreren en die omgeving ook betrekken. Je kan gedetineerden moeilijk re-integreren in een systeem dat zich hermetisch afsluit."