"Grijp deze crisis aan om je spijtlijst in te korten"

20 april 2020
© Stine Jensen
Een steeds terugkerende vraag: valt er iets te leren uit deze crisis? En kunnen we daar in post-coronatijden ons voordeel mee doen? Zijn er kansen die we kunnen benutten? En daarvoor gaat 'We Zullen Doorgaan' te rade bij beroepsdenkers zoals de Nederlandse Stine Jensen, filosoof, schrijver en programmamaker.

Bij Stine Jensen zouden we zeker aan het goede adres moeten zijn , want ze schreef een opiniestuk voor de krant NRC met de titel Ook filosofen vormen een ‘cruciale beroepsgroep'.

"Nou, in de eerste weken voelde ik me helemaal niet cruciaal. Dan waren het vooral de primaire levensbehoeften die centraal stonden, de mensen in de zorg, de vakkenvullers in de supermarkt, virologen... Wat is mijn rol in de samenleving, vroeg ik me af. Maar na twee weken veranderde dit" vertelt Jensen in 'We Zullen Doorgaan'. "Toen het hamsteren eenmaal ophield, bleek dat bepaalde vraagstukken uit die eerste ‘overlevingsfase’ nauw verbonden bleken met een aantal existentiële filosofische vragen: Voor wie is er nog een plaats op de intensive care? Hoe gaan we om met angst? Is oorlogstaal wel gepast bij het bestrijden van het virus?"

"Bovendien is een toestand van onzekerheid net voor filosofen een heel natuurlijk gegeven.  Zo kunnen filosofen ook meedenken over wat het nieuwe normaal, de 'anderhalvemetersamenleving', zou kunnen zijn."

Jensen voegde de daad bij het woord, ze bedacht een “mini filosofiebreak”, samen met illustratrice Marijke Klompmaker lanceert ze via Facebook en Instagram telkens een nieuwe vraag waar ouders en kinderen samen over kunnen meedenken. Bijvoorbeeld: hoe ziet jou vakantie er nu uit? ('we gaan nu naar TUINesië in plaats van Tunesië', zei iemand), Ben je goed in niksen? Wat mis je het meest? (een 7-jarige zei: 'dat ik me niet meer kan verheugen op iets') Wat is voor jou geluk? Wie kan jij helpen? Welke kunst troost jou? Vind je de tijd nu snel of langzaam gaan? En dus ook de vraag: Gaan we iets leren uit deze crisis, zo ja wat?

"Het economisch denken is heel sterk, dus wat dat betreft vrees ik dat het elastiekje gewoon terugschiet. Maar over die anderhalvemetersamenleving gesproken, ik vind het aardig om te zien hoe mensen zich nu keurig in een rij kunnen opstellen. En elkaar letterlijk de ruimte gunnen. Zeker in Nederland was het daarvoor altijd dringen op een kluitje, of schelden in het verkeer. Ik geloof dat we daar de voordelen van gaan inzien, ook in post-coronatijden."

"Eén van de belangrijkste lessen is toch wel hoe kwetsbaar wij hier, ook in het rijke westen, blijken te zijn. Dat werd in Nederland ineens heel zichtbaar toen Bruno Bruins, onze vorige minister van Medische Zorg, live op televisie in elkaar zakte, omdat de hele coronacrisis hem te zwaar was geworden. Of kijk naar Boris Johnson die ziek werd. Ook politici blijken kwetsbaar. Ineens moeten we ons hier de vraag stellen of er genoeg ic-bedden zijn, of we onze ouderen wel genoeg beschermen."

Ook een soort les, of toch een opportuniteit die deze crisis ons biedt, is het verkorten van je spijtlijst. "De Australische verpleegkundige Bronnie Ware vroeg ooit systematisch aan mensen op hun sterfbed waar ze spijt van hadden: ’The Top Five Regrets of the Dying’. Dan kwamen er altijd antwoorden als: ik heb te weinig tijd met mijn dierbaren doorgebracht, ik heb te hard gewerkt, ik heb mezelf niet toegestaan mezelf te zijn. Nu onze wereld door de crisis kleiner geworden is kunnen we bij ons zelf te rade gaan" zegt Jensen. "Als je werksituatie nu ingrijpend veranderd is, kan je je misschien afvragen of je in normale omstandigheden niet te hard werkt. Ik hoop dat deze crisis er in elk geval voor zorgt dat mensen hun spijtlijst weten in te korten."

Lees ook:

Radio 1 Select