"Hebben Trump, Poetin en Erdogan de inval in Syrië samen besproken, en wat zit daar dan achter?"

15 oktober 2019
Samen met reporter Rudi Vranckx, die halsoverkop uit de Syrische stad Kamishli moest vertrekken, probeert 'De Wereld van Sofie in het hoofd te kijken van president Erdogan. Wat maakt precies dat “oorlog voeren” voor hem opweegt tegen alle nadelen?

Vorige week besliste Turkije de Koerden in Noord-Syrië aan te vallen. Turks president Erdogan wil de Koerden, die hij als terroristen beschouwt, wegdrijven uit het gebied dat grenst aan Turkije. Trump trok prompt zijn troepen terug uit het gebied - zij waren daar samen met de Koerden actief in de strijd tegen IS. En dus was de baan vrij voor een Turks offensief tegen de Koerden. Die riepen dan weer de hulp in van het Syrische regime, waar Assad op inging, want zo krijgt hij misschien wel meer vat op die semi-autonome regio van de Koerden.

Samen met reporter Rudi Vranckx die in de regio is probeert 'De Wereld van Sofie in het hoofd te kijken van Erdogan. Wat maakt precies dat “oorlog voeren” voor hem opweegt tegen alle nadelen?

De noordelijke regio van Syrië was een gebied dat de afgelopen jaren vrij stabiel was. "De Koerden hebben er eerst bikkelhard strijd gevoerd tegen IS, ze hebben eigenlijk de ruggengraat van IS daar verslagen", vertelt Rudi Vranckx. Het was een soort autonome zone, die geen direct conflict had met Assad. Maar door de inval van Turkije werd de relatieve rust in die regio zwaar verstoord.

Zondagnacht hebben we in enkele minuten tijd alles moeten inladen in de wagen en zijn we vertrokken naar de grens met Irak.

Wie is nu de grote verantwoordelijke van dit nieuwe conflict? 

Turkije is natuurlijk letterlijk de regio binnengevallen, maar ook president Trump heeft een hand in dit nieuwe conflict: "De verantwoordelijkheid van Trump is immens. Intrinsiek heeft hij het licht op groen gezet om dit te doen."

Bovendien heeft hij, volgens Vranckx de Amerikanen als onbetrouwbare bondgenoot neergezet in de regio. "Als je je bondgenoot, die het vuile werk heeft gedaan, die gesneuveld is, in de steek laat met een vingerknip en een tweet, is dit zeker een signaal naar de andere bondgenoten: op wie kunnen we nog rekenen? Maar bij een invasie blijft degene die de interventie uitvoert de verantwoordelijke en dat is natuurlijk Erdogan."

Burgers worden als pasmunt gebruikt, miljoenen vluchtelingen worden als soort van oorlogswapen ingezet. Burgers doen er niet meer toe.

Ook is het vreemd, zegt Rudi Vranckx, dat Trump een telefoongesprek met Erdogan had en een tweet uitstuurde, en dat twee dagen later de Turken al kunnen binnenvallen in Syrië. Opmerkelijk dat dat zo snel ging, net omdat een grote militaire operatie zeer veel voorbereiding vraagt. "Waren de gesprekken al langere tijd aan de gang, tussen Erdogan, Trump en Poetin om dit bevoren conflict, deze impasse, te doorbreken?" 

Wat zijn de beweegredenen van Turkije? 

Voor Erdogan zit hier een politiek overleven achter, vertelt Vranckx. "Hij ging politiek achteruit de afgelopen jaren, de Turkse burgers zijn ongerust over het probleem van de vluchtelingen." Dus wil hij dit volgens Vranckx met een grote slag in één keer omdraaien. "Bij dit soort conflicten zie je vaak dat men een instant oplossing voor een probleem zoekt, maar dat men de gevolgen op langere termijn uit het oog verliest. " 

Komt er ooit stabiliteit?

Rudi Vranckx ziet helaas niet gauw stabiliteit komen in het Midden-Oosten. "Zeker niet als je kijkt naar de geschiedenis. Je hebt sjiieten die tegen soennieten strijden, en nog verschillende andere groeperingen die tegenover elkaar staan. Je hebt autoritaire leiders die niet praten met minderheden, die niet onderhandelen over machtsverdeling. Corruptie, gebrek aan transparantie, een gefrustreerde bevolking. Denk aan de Koerden: verdeeld over drie/vier landen, weinig autonomie en geen rechten. Het is niet zoals bij de tweede wereldoorlog, waarbij landen tegenover elkaar staan, hier zijn het vooral interne conflicten. En zolang de buitenwereld wapens blijft leveren en de olie nodig heeft, blijf je oorlogen kweken - grote en kleine - in de komende decennia."

Beluister het gesprek met Rudi Vranckx via Radio 1 Select (Je vindt er de meest recente fragmenten van Radio 1)

Lees ook:

Radio 1 Select