Heleen Debruyne schrijft brief aan Serge Gainsbourg: "Als je vandaag zou leven, zou ik je op de vingers tikken"

3 maart 2021
© Kaat Pype
Als tiener was schrijfster en radiomaker Heleen Debruyne een van de grootste fans van Serge Gainsbourg. Als student danste ze vaak op zijn muziek. Daarna vergat ze hem gaandeweg een beetje. Totdat iemand hem de Weinstein van de muziek noemde. In de podcast 'Classics Helden' reageert Debruyne op die uitspraak, in de vorm van een brief.

Serge,

Als tiener was ik je grootste fan. Met je fascinerende kop leek je in niets op die blozende, gezonde en uiterst gemene tienerjongens uit mijn klas, je liedjes maakten me roezig en een beetje hitsig, en later, toen mijn Frans beter werd, bracht je me ook aan het lachen.

Terwijl ik naar jou luisterde, fantaseerde ik over een ander leven. Een leven vol slimme, prikkelende gesprekken, veel wijn, donkere cafés en seks. Een leven waarin niemand de dingen te ernstig neemt.

Later, toen ik ging studeren en de wijn en de donkere cafés effectief deel werden van mijn leven, danste ik op je muziek, het liefst in licht aangeschoten toestand. Toen leerde ik over de controverse rond 'Je t’aime, moi non plus'. Belachelijk vond ik dat, en preuts, al dat gedoe voor een beetje gehijg. Je steeg alleen maar in mijn achting. Ook over de andere controverses las ik. 'Lemon Incest' vond ik een zeurderig nummer, je akkefietje met Whitney Houston de faux pas van een dronkenlap. Ik bleef gewoon lekker luisteren.

Daarna ging ik minder op café en ging ik minder wijn drinken. Ik heb je niet bewust uit mijn playlists geweerd, ik ben je gewoon gaandeweg een beetje vergeten. Tot nu. Iemand noemde je de Weinstein van de muziek. De zangeres Lio zei dat het tijd was om je van je voetstuk te laten vallen. Nu heb ik je nooit op een voetstuk geplaatst – kunstenaars zijn ook maar mensen, ze verdienen geen pedestal. Maar toch schrok ik een beetje. Zou het? Ik kijk nog eens naar dat filmpje met de piepjonge Whitney Houston.

(In onderstaande video zegt Gainsbourg 'I want to fuck her' over Whitney Houston. Lees verder onder de video.)

Beschamend. Zelfs voor 1986. Houston doet het goed, ze vraagt smalend of je zeker bent dat je niet dronken bent. Na de uitzending was ze terecht furieus, jaren later kon ze er volgens de interviewer alweer om lachen. Dat doen veel vrouwen na zo’n strontvervelend maar niet traumatiserend incident: het weglachen. Wat kunnen ze anders? Mannen vinden pretbedervers nooit leuk, ze moeten aan hun carrière denken. Een onmogelijke positie is dat. En zo komt het dat types als jij nooit op de vingers werden getikt voor hun vervelende gedrag. De individuele man is een kleiner probleem dan het systeem waarin zijn gedrag getolereerd wordt.

En verder? Je provocerende teksten? Als iemand die nu zou schrijven, waren ze belachelijk. Maar toen? Toen iedereen nog geloofde in de seksuele bevrijding, toen het slopen van taboes een politieke daad was? Dan is het niet gek dat een provocateur als Gainsbourg met die taboes aan de haal ging. Het was à la mode.

Geen van je zingende exen heeft trouwens een kwaad woord over je te zeggen – je had een lastig karakter en je zoop te veel, maar je hebt je nooit aan hen opgedrongen. Je dochter Charlotte Gainsbourg nam in 2010 zelf nog een nieuwe versie van 'Lemon Incest' op, smoort keer op keer alle geruchten over incest.

Een uitgekookt roofdier als Weinstein ben je dus niet. Wel een man met een ego en een drankprobleem, een man grootgebracht in een erg seksistische tijd. Een man die vrouwen irritant gevonden hebben, zonder er iets van te durven zeggen. Als je vandaag zou leven, zou ik je op de vingers tikken. Ik hoop dat je dan netjes sorry zou zeggen. Dan kunnen we samen nog een liedje luisteren.

Lijst van artikels

Lees ook: