Hendrik de Man

8 december 2018
Hendrik de Man was een van de belangrijkste politici van zijn tijd. Niet alleen in België was hij invloedrijk, hij was een figuur van Europese allure. Het Plan De Man moest Europa uit de crisis van de jaren '30 leiden. Maar tijdens de tweede wereldoorlog zette de socialist Hendrik de Man zich aan de kant van de Duitse bezetter. Dat verklaart waarom zijn naam na de bevrijding onuitspreekbaar werd.

Hendrik De Man is een sleutelfiguur zonder wie je de Belgische geschiedenis niet kan begrijpen. Hij is onterecht verdwenen in de plooien van de geschiedenis. Enter Jan Willem Stutje, historicus. Hij heeft de biografie van Hendrik de Man geschreven.

Jan Willem Stutje probeert te verklaren hoe de marxist De Man opschoof van links naar rechts en in de collaboratie terecht kwam. Hij verloor het vertrouwen in de arbeidersklasse. Stutje beschrijft hoe De Man een elitedenker werd, het vertrouwen in de democratie kwijtgeraakte en een autocraat werd.

De Man was de vertrouwenspersoon van Koning Leopold III, met wie hij fantaseerde over dictatuur en autoritair leiderschap, over socialistische monarchieën en sterke regimes. Beide mannen deelden een fascinatie voor Hitler-Duitsland en hadden een afkeer van plutocraten, bolsjewisten, vrijmetselaars en Joden. Ze spraken elkaar aan bij de voornaam, en converseerden in het Engels, de taal die ze het best bij hun informele omgang vonden passen.

Na de capitulatie van België ijverde Hendrik de Man er bij de nazi's voor dat Leopold een burgerregering zou leiden. Het parlement, politieke partijen en vakbonden zouden worden afgeschaft, België zou geïntegreerd worden in een verenigd Europa, vernieuwd door de overwinning van Das Reich.

Hitler weigerde.

Hendrik de Man keerde België de rug toe en trok zich terug in de Haute-Savoie. Hij werd bij verstek veroordeeld tot 20 jaar en een schadevergoeding aan de staat van 10 miljoen frank. Hendrik de Man kwam om bij een verkeersongeval in 1953.

 

Radio 1 Select