“Het is allemaal de schuld van Einstein en zijn E = mc2”

9 september 2017
Hoe zorg je ervoor dat de mens over pakweg 10.000 jaar weet dat ze moeten wegblijven op de plaats waar wij ons kernafval opslaan? In welke taal doe je dat? Bestaat er dan nog een taal die wij nu gebruiken? Of zijn symbolen een beter idee? Of nog iets anders? Wetenschapsfilosoof Gustaaf Cornelis dacht na over de mogelijkheden.

Bij het CSK in Mol onderzoeken ze de mogelijkheden om het nucleaire afval 200 meter onder de Kempense kleilaag weg te bergen, maar er gaan ondertussen ook stemmen op dat het dieper zou moeten. Hoe behoeden we de toekomst voor het gevaar?

Verhalen vertellen

Een mogelijkheid zou volgens Cornelis kunnen zijn dat je verhalen bedenkt rond zo’n site omdat vertellingen heel veel generaties overleven. “Een van de meest waanzinnige ideeën in die trend was dat je katten genetisch zou kunnen modificeren dat ze licht gaan geven wanneer er een lek is op zo’n site. Wat je dan moet doen is liedjes en verhalen bedenken over zo’n kat met als boodschap dat je moet wegblijven als je er een ziet.”

Toch schuilt er gevaar in gebruik van zulke verhalen. “Het zit bij de mens in de natuur dat als je zegt dat ze ergens af moeten blijven, ze het toch aanraken. Zeker als je met woorden als ‘rijk’ en ‘verrijkt’ begint te goochelen.”

Symbolen

Zijn symbolen dan een beter idee? “Ook symbolen veranderen van betekenis. Een piratenvlag, met de schedel en de twee benen, is zo'n voorbeeld. In de middeleeuwen stond dat symbool voor verrijzen in plaats van voor gevaar.” We moeten dus op zoek naar een universeel symbool. Dat is volgens Cornelis erg moeilijk, want er is bewezen dat elk symbool samenhangt met zijn culturele context. “Toch is het mogelijk, want het gebruik van sterren als symbool zie je zowel in de grotten van Lascaux als bij de Azteken en de Maya’s.”

Oplossing

“De Finnen staan op dit moment het verst in het opslaan van hun kernafval”, weet Cornelis. “Zij gaan hun afval op een eiland in de grond stoppen en betonneren, zonder bordje met symbool. Het idee is daar dat het beste is dat je het vergeet. Het is als het vuil onder de mat vegen, je moet er gewoon voor zorgen dat niemand de mat opheft. Het beste is dat we het samen doen, om alles te groeperen.”

De schuldige

“Het is allemaal de schuld van Albert Einstein en zijn E=mc2”, grapt Cornelis. “Die formule had je nodig om tot een atoombom en kernenergie te komen. Maar nu is het politiek probleem. Ze moeten beslissen wat er met het afval gebeurt.”

Radio 1 Select