“In het begin is een sekte een warm bad, nadien komt de koude douche.”

16 juli 2020
Johan Detraux was 10 jaar lang lid van een sekte, maar slaagde er toch in om eruit te stappen. Nu doet hij onderzoek naar sekten en begeleidt hij slachtoffers. Want je hoeft niet psychisch labiel te zijn om in de ban te geraken van een sekte.

Het woord sekte komt oorspronkelijk van het Latijnse 'secare': zich afscheiden. De sekte is zich gaan afscheiden van een bepaalde religie.

"In België maakt men het onderscheid tussen schadelijke en niet schadelijke sektes. Sektes leven in een soort vage zone", zegt Detraux. Wanneer wordt beïnvloeding schadelijk? "Niet elke sekte is schadelijk, de realiteit is vaak genuanceerder. Overtreedt de sekte de wet? Is er een inbreuk op de mensenrechten? Is er sprake van sociale isolatie: verbreken de leden contact met vrienden of famillie?"

Wie belandt er in een sekte?

Het is niet noodzakelijk zo dat je naïef bent als je in een sekte terecht komt. Het heeft niets met intelligentie te maken. In 'Scientology' en 'Opus Dei' zitten vaak heel hoogopgeleiden. Gemiddeld gezien hebben sekteleden ook niet meer of minder psychische problemen.

"Vaak zijn het mensen die op één of andere manier met zingeving bezig zijn. Het leven in een sekte is heel gestructureerd en eenvoudig. Dat trekt aan in een samenleving die heel complex is", zegt Detraux. "Ik was op zoek naar een oplossing voor de problemen in deze wereld."

Hoe rekruteren ze?

"Ze hanteren eigenlijk algemene psychologische mechanismen die ook verkoopmensen gebruiken", vertelt Detraux.

  • Inspelen op je interesses
  • Je bombarderen met liefde
  • Inspelen op je zelfwaarde, je ophemelen

“In het begin is een sekte een warm bad en nadien komt de koude douche.” Toch zijn er niet altijd kwade bedoelingen mee gemoeid. Sommige sektegoeroes denken echt dat ze de waarheid hebben gevonden en willen daar anderen van overtuigen. Ze gaan dan soms onbewust psychologische technieken toepassen om mensen mee te nemen in hun verhaal.

"Sektes hebben soms ook een positieve invloed. De Mormonen in de VS hebben een hogere levensstandaard dan de gemiddelde Amerikaan omdat ze gezonder leven. Meditatie en yoga zijn op zich goed zolang ze niet gekaderd worden binnen een destructieve sekte."

Hoe moeilijk is het om de sekte te verlaten?

"De essentie van een sekte is dat ze je authenticiteit proberen te vernietigen en een nieuwe persoonlijkheid willen installeren. Uiteindelijk weet je niet meer wie je bent. Er ontstaat een soort existentiële angst: wat is dan wel de zin van het leven, wie ben ik eigenlijk? Cognitief word je volledig verlamd."

Vaak wordt het vergeleken met een verslaving: "Als je iemand wil helpen die in een sekte zit mag je zeker niet te confronterend zijn. Dat werkt niet. Ook argumenteren heeft totaal geen zin. Integendeel, het duwt ze zelfs terug."

Éénmaal dat je de stap hebt gezet om een sekte te verlaten is er nog een lange weg te gaan. "Het is niet omdat je er fysiek uitstapt dat het gedachtegoed zomaar uit je hoofd verdwijnt. Gemiddeld duurt het twee jaar voor je er weer bovenop komt. Voor mensen die in een sekte geboren zijn duurt het vaak nog langer. Weet gewoon: er is leven na de sekte."

Radio 1 Select