"Het brexitnieuws, dat jarenlang de voorpagina van de Britse kranten domineerde, verhuisde naar de achterste katernen"

11 april 2021
Veerle De Vos is expert Azië, Groot-Brittannië en Ierland bij VRTNWS. Ze schrijft een column als Groot-Brittanië-expert, na drie maanden Brexit. In december werden er nog rampscenario’s voorspeld. De duizenden aanschuivende vrachtwagenchauffeurs in Kent zouden, als gevolg van de Brexit, in 2021 dagelijkse kost worden. Nu hoor je niks meer van files. Zijn ze er niet? Vinden we corona-nieuws belangrijker? Of valt het allemaal wel mee, zoals de Brexiteers voorspelden?

Het klinkt misschien vreemd, maar in deze tijd van stijgende curves, aangekondigde versoepelingen en coronakapsels heb ik heimwee naar de brexit. De ‘Order, order!’ van speaker John Bercow, de tienduizenden mensen in de straten van Londen, die hun liefde voor Europa uitschreeuwden, Bollocks to Brexit, de emoties, de pijn, de deal or no deal.

Om dan op 31 december vorig jaar, vanop de White Cliffs of Dover, de laatste ferry de haven te zien uitvaren voor er om middernacht, midden in het kanaal een onzichtbare maar harde grens werd opgetrokken. “Finally, We have our country back”, zei een 82-jarige Brit me vanop een plek waar je Frankrijk bijna kan ruiken.

Hoe belangrijk die kanaalhandel wel is, werd me pas duidelijk toen ik een dik jaar geleden, vanop de kliffen neerkeek op de ferryhaven.

Sindsdien is het stil, zo lijkt het, de duizenden aanschuivende vrachtwagenchauffeurs in het glooiende landschap van Kent, lijken opgelost in het niets. Waar zijn ze naartoe? Waar zijn de voorspelde rampscenario’s, de lege winkelrekken, de chaos? Of valt het allemaal wel mee zoals de brexiteers voorspelden?

Hoe belangrijk die kanaalhandel wel is, werd me pas duidelijk toen ik een dik jaar geleden, vanop de kliffen neerkeek op de ferryhaven. Beneden zag ik een ononderbroken sliert vrachtwagens, die op en af de klaarliggende overzetboten reden, die op hun beurt de haven in en uitvaarden, een slang die zonder kop of staart de haven in en uit schuifelde, dag en nacht.

Eind december was die stroom opgedroogd tot een lekkende kraan, en toen op 1 januari de zon rood opging boven Calais was het stil in de haven, op wat krijsende meeuwen na, en enkele paniekerige Oost-Europese chauffeurs die naar het testcentrum in Folkestone werden gestuurd voor een verplichte coronatest.

Midden december zag ik met eigen ogen hoe het uitgaansleven in Londen nog op volle toeren draaide en het in de winkelstraten drummen was voor de kerstinkopen.

Want ja, we zijn het misschien vergeten, maar op dat moment werd Engeland getroffen door een reuzehoge tweede coronagolf, veroorzaakt door een nieuwe, besmettelijke variant, en het getalm van de regering Johnson om het land voor een tweede keer lam te leggen. Midden december zag ik met eigen ogen hoe het uitgaansleven in Londen nog op volle toeren draaide en het in de winkelstraten drummen was voor de kerstinkopen.

Vanaf dan was er in het nieuws alleen nog plaats voor de dramatische coronacijfers, de ambulances met Covid-patiënten die urenlang moesten rondrijden door Londen omdat geen enkel ziekenhuisbed vrij was. Wekenlang bezweken er in Engeland elke dag meer dan 1000 mensen, met uitschieters tot 1800 doden.

Tegelijkertijd kwam er vanaf midden januari een turbo-vaccinatiecampagne op gang, dankzij de slimme aankooppolitiek van de Britse regering waar wij aan de andere kant van het kanaal alleen maar groen van jaloezie naar konden kijken.

Ook minder tot de verbeelding sprekende sectoren als farma, industrie en financiën krijgen stevige klappen.

Het brexitnieuws, dat jarenlang de voorpagina van de Britse kranten had gedomineerd, verhuisde naar de achterste katernen van de krant, maar wie zover bladerde of scrolde kreeg ontstellende cijfers te lezen: in de eerste maanden na de Brexit is de Britse export naar de EU gedaald met meer dan 40%, de export van voedingsmiddelen is zelfs helemaal ingestort. Britse cheddar en stilton, Schotse whisky en zalm, schelpdieren en varkenskoteletten, ze geraken nog nauwelijks voorbij de importverklaringen, gezondheidscertificaten en douanepapieren. Ook minder tot de verbeelding sprekende sectoren als farma, industrie en financiën krijgen stevige klappen. Het land dat af wou van de Brusselse bureaucratie wordt nu gewurgd door een gigantische papierberg, alleen maar om het kanaal over te geraken.

Maar dat is nog niet alles: aan de rand van de Verenigd Koninkrijk, ver weg van de BBC-camera’s, zitten de Schotten, van wie de helft zich meer Europees voelt dan Brits

Omgekeerd is de schade voorlopig beperkter, de uitvoer van de EU naar de overkant daalde met minder dan een derde, maar dat heeft alles te maken met de angst van de Britten voor de lege winkelrekken, stilzwijgend hebben ze hun controles uitgesteld naar begin 2022.

Maar dat is nog niet alles: aan de rand van de Verenigd Koninkrijk, ver weg van de BBC-camera’s, zitten de Schotten, van wie de helft zich meer Europees voelt dan Brits, mokkend te broeden op een tweede onafhankelijkheidsreferendum.

En nog verder weg in de straten van Belfast en Derry, waar de helft van de bevolking zich eerder Iers voelt, wordt opnieuw gegooid met stenen en molotovcocktails, beelden die herinneren aan de Troubles, meer dan 20 jaar geleden. De onrust wordt er onder andere veroorzaakt door de nieuwe Europese grens in het midden van de Ierse zee, waardoor Noord-Ierland in de praktijk verder weg is komen te liggen van Groot-Brittannië, tot grote frustratie van die andere helft van de bevolking.

Daarom mijn voorspelling: als over enkele maanden iedereen gevaccineerd is aan beide kanten van het kanaal en de hele coronapandemie nog maar een nare herinnering is, komt de Brexit terug. Of we dat nu leuk vinden of niet.

Beluister de column van Veerle De Vos voor 'De toestand is hopeloos, maar niet ernstig' via Radio 1 Select.

Ontdek ook de andere columns uit deze uitzending: