Het kolonialisme is springlevend: “De boeren hebben twee keuzes, ofwel worden ze landarbeider, ofwel moeten ze vluchten”

2 december 2017
In het Westen blijft de thematiek onder de radar, maar het kolonialisme bestaat nog steeds. Landbouwgrond van lokale boeren in ontwikkelingslanden wordt opgekocht door investeerders, die er voedsel op verbouwen en daar winst mee maken. De politiek en ook de wereldbank kijkt toe. De Zweedse filmmaker Joakim Demmer maakte er een onthutsende documentaire over en Bogdan Vanden Berghe van 11.11.11 bekeek die voor ons. “Er is geen toekomstperspectief.”

Demmer koos het Oost-Afrikaanse land Ethiopië als case-study en de documentaire begint met de enigszins vreemde beelden vanop de luchthaven waarop te zien is dat voedsel het arme land ingaat, maar ook uitgaat. Al snel wordt duidelijk dat Saoedi-Arabië heel wat provincies heeft gekocht om rijst op te verbouwen. “Zij krijgen die grond zeer goedkoop ter beschikking”, weet Vanden Berghe. “In Europa betaal je voor hetzelfde stuk grond makkelijk honderd keer meer.”

In Europa betaal je voor hetzelfde stuk grond makkelijk honderd keer meer

Mooie beloftes

Je zou kunnen zeggen dat het positief is dat in een land met zo’n grote droogte toch grootschalige landbouw mogelijk is, maar de reportage brengt andere zaken aan het licht. “De jungles sneuvelen om er landbouwgrond van te maken en ook de mensen moeten weg”, vertelt Vanden Berghe. “Er wordt eerst onderhandeld en de landbouwers krijgen mooie beloftes te horen, maar als ze niet vrijwillig weg gaan, worden ze verdreven.”

Als de landbouwers niet vrijwillig weg gaan, worden ze verdreven

Kampen

Die mooie beloftes bestaan onder meer uit een garantie van Basic social services zoals een eigen huis en water, maar in werkelijkheid komen de landbouwers in kampen terecht. Daar zijn ze niet meer afhankelijk van hun eigen grond, maar van het geld van anderen. “Je ziet in die kampen dat het niet lukt”, zegt Vanden Berghe. “De boeren hebben twee keuzes. Ofwel worden ze landarbeider - landslaaf zeggen ze in de documentaire - ofwel moeten ze vluchten.” Op die manier ontstaan er vanuit Ethiopië enorme vluchtelingenstromen naar de buurlanden.

De boeren hebben twee keuzes. Ofwel worden ze landarbeider, ofwel moeten ze vluchten

Wereldbank

“Er is geen toekomstperspectief voor de boeren”, vervolgt Vanden Berghe. “Het is een groot schandaal in de wereldbank, want zij kiezen de kant van de overheid die kiest voor buitenlandse investeerders in plaats van voor de burgers. Je zal dit soort praktijken daarom ook niet zien in landen met een stabiele regering.” Het zijn organisaties als 11.11.11 die de kleine boeren dan juridisch en soms financieel ondersteunen.

De lokale reporters zijn de echte helden

Om zijn verhaal in beeld te brengen werkte regisseur Demmer ook samen met lokale reporters, maar die werden vaak het slachtoffer. “Dat zijn de echte helden”, vindt Vanden Berghe. “Ze zitten gevangen, worden voor terrorist veroordeeld en moeten vluchten.” De titel van de documentaire vindt daar ook zijn oorsprong. “Een lokale reporter die in Ethiopië tot veertien jaar werd veroordeeld, werd gevraagd of hij geen angst had om terug te keren, waarop hij antwoordde ‘Dead Donkey’s Fear No Hyena’s’, zijn leven was al voorbij.”

Bekijk hieronder de trailer van Dead Donkey’s Fear No Hyena’s, voor 5,08 euro kan de hele documentaire hier bekijken.