"Het opheffen van patenten op vaccins is niet dé oplossing"

3 mei 2021
Wereldwijd gaat slechts een klein deel van de coronavaccindosissen naar arme landen. Vandaar het pleidooi om de patenten op de bestaande vaccins (tijdelijk) op te heffen, om zo meer vaart te maken met de inentingen. Is dat dé manier om de vaccinkloof tussen arm en rijk te overbruggen? Luc Debruyne was tot 2018 de CEO van de vaccinafdeling van het Britse farmabedrijf GSK, en is strategisch adviseur van CEPI, de Coalition for Epidemic Preparedness Innovation. Hij ziet andere prioriteiten.

Geen voorstander van het (tijdelijk) opheffen van patenten

Luc Debruyne is zelf geen voorstander van het (tijdelijk) opheffen van patenten, vertelde hij in 'De Wereld van Sofie'. “De bedoeling van een patent is het beschermen van innovatief onderzoek. Dat we amper één jaar na het uitbreken van de pandemie toch een aantal goed werkende vaccins ter beschikking hebben, is vooral te danken aan jarenlange innovatie. Het zou niet verstandig zijn dat zomaar op te geven, zeker omdat het opheffen van die patenten slechts een klein deel van de oplossing zou betekenen."

Eerlijkere verdeling van vaccins

“Het komt vooral aan op een eerlijkere verdeling van vaccins. Omdat deze crisis voor velen als een verrassing kwam zijn er daarover op voorhand geen duidelijke afgespraken gemaakt. In het ideale scenario is al van tevoren vastgelegd welk deel van onze productie we zelf gaan gebruiken, en welk deel we verspreiden in de de lage inkomenslanden.

Debruyne benadrukt daarom het belang van een internationaal akkoord om de vaccinverdeling eerlijker te laten verlopen. “Als minister van Volksgezondheid is het logisch dat je je eigen populatie wil beschermen, dat is immers de opdracht die je kreeg als minister. Maar het is belangrijker om een breed akkoord op wereldniveau te bereiken. Het ‘vaccinnationalisme’ van westerse landen moet de wereld uit, vindt Debruyne. “Eigenlijk is het niet normaal dat de UK al meer vaccins heeft kunnen toedienen aan de eigen bevolking dan dat er vaccins verspreid zijn naar de lage inkomenslanden. Ik kan begrijpen dat het in het begin van de pandemie ieder voor zich was, maar intussen beseft iedereen dat deze crisis niet opgelost raakt zonder een wereldwijd vaccinbeleid."

Technologietransfers

"Verder moeten we werken aan de geografische spreiding van de productiecapaciteit. Nu ligt het zwaartepunt van productie vooral in Westerse landen. In Afrika daarentegen wordt slechts 1% van de vaccins geproduceerd. Ik pleit voor internationale ontwikkelingshulp, waarbij we de capaciteit helpen opschalen, in plaats van enkel vaccins aan te leveren. We hebben intussen al belangrijke stappen gezet: twee weken geleden was er een belangrijke top met de African Union waar we afspraken maakten om ter plekke de productiecapaciteit te verhogen."

Naast internationale afspraken en de geografische spreiding van productiecapaciteit is er volgens Debruyne ook nood aan ‘technologietransfers’. “Het is niet zo simpel om zomaar elders een vaccin te produceren. Bij 'gewone' geneesmiddelen gaat het vooral om chemie, maar een vaccin is een levend organisme. De complexiteit is vele malen groter (denk maar aan de luchtkwaliteit in het productiegebouw), je moet de nodige expertise hebben om het vaccin te maken. Daarom is het belangrijk dat de vaccinproducenten via techtransfers aan andere bedrijven leren hoe zo'n vaccin te produceren. Door betere globale afspraken, een grotere geografische spreiding en het delen van een technologische kennis zullen we beter gewapend zijn tegen een volgende pandemie."

Beluister het gesprek met Luc Debruyne in 'De Wereld van Sofie' via Radio 1 Select

Lees ook: