Is het publieke debat ontspoord?

7 november 2018
Zijn we aanbeland in een uit de hand gelopen schandpaalcultuur? Mensen die op vinkenslag liggen om mensen met andere - in hun ogen bedenkelijke - meningen aan de publieke schandpaal te nagelen, op twitter, facebook, ... Het is wat in Amerika de “call out culture” genoemd wordt. Ook #woke of #staywoke worden in die context gebruikt om het eigen sociaal engagement in de verf te zetten en andere overtuigingen tre bekritiseren.

Vorige week was er heisa rond de reclame die de VLAM maakte voor steak friet. Er ontwikkelden zich discussies op twitter en facebook tussen zij die dat schandalig vonden en anderen die in die kritiek een vorm van overdreven politieke correctheid zagen. In die discussies werd vaker wel dan niet op de man gespeeld. Hetzelfde gebeurde in de heisa over de Brugse “kerstmarkt” die zogezegd “wintermarkt” moest worden. Vincent Byloo recapituleert.

Hoe verklaart socioloog Walter Weyns (UAntwerpen) dit fenomeen en hoe nieuw is het? Willen we met het zo uitdrukkelijk viseren van andere meningen vooral ons eigen blazoen oppoetsen voor onze achterban? Of is het een oprechte poging iemand van ons eigen gelijk te overtuigen?

In Amerika leidde de online schandpaalcultuur al enkele keren tot een ontslag. Redacteur Lotte De Caluwe reconstrueert enkele verhalen. Ook dat van rector van een Amerikaanse universiteit die op eerder bedenkelijke wijze van racisme beschuldigd werd en onder grote druk ontslag nam.

Soms is woordgebruik de trigger voor iemand om over de rooie te gaan. Woorden krijgen een negatieve connotatie zonder dat iedereen daar al van overtuigd is. Denk aan het vroeger gangbare “gastarbeider” dat later vervangen werd door “immigrant” en dat hetzelfde lot beschoren was. En staat het woord “allochtoon” - of het alternatief “iemand met migratieachtergrond” - ook al niet onder druk? Taalsocioloog Wim Vandenbussche over betekenisverschuivingen van woorden.

Misschien is die hele online schandpaalcultuur ook een teken van een nieuw moralisme? Misschien waren we tien of twintig jaar geleden gewoon toleranter voor afwijkende meningen? Moraalfilosoof Patrick Loobuyck.

Hotels, restaurants, café’s… allemaal hebben ze wel eens last van overdreven negatieve online recensies van mensen die er schijnbaar plezier in scheppen een reputatie aan diggelen te schrijven. Sarah Coppens van saunacomplex Waer Waters kreeg er mee te maken. Reportage Ward Bogaert.

Is de macht die de consument heeft via allerlei online recensieplatformen niet een tikkeltje doorgeslagen want al te vaak in een overdreven impulsieve bui geschreven? Marketingspecialist Gino Van Ossel reageert.

Lees ook: