Het verraad van de intellectuelen

14 december 2018
‘La trahisson de clercs’ is voor het eerst in het Nederlands vertaald. Het boek dateert van 1927. De eerste 10 jaar werd het in Frankrijk alleen al 20 keer herdrukt. De auteur, Julien Benda, werd 4 keer genomineerd voor de Nobelprijsliteratuur en toch is hij vandaag volkomen vergeten. Ten onrechte, want zijn boek is griezelig actueel.

‘Het verraad van de intellectuelen’ gaat over wat er fout kan lopen als slimme mensen zich met politiek gaan bezighouden. Als ze in de ban geraken van nationalisme, fascisme, socialisme of communisme. Zich laten meeslepen door politieke driften, meeheulen met machthebbers en mensenmassa’s. De gevestigde orde niet langer uitdagen, maar verblind zijn door de politieke waan van de dag. Als ze kiezen voor vijandsbeelden en groepsdenken in plaats van twijfel en redelijkheid, mensenrechten en democratie. Ik zei het al: griezelig actueel.

Benda zag het bijna een eeuw geleden gebeuren, hij waarschuwde dat het slecht zou aflopen en hij kreeg overschot van gelijk. Als we lessen willen trekken uit het verleden, zullen we ons moeten haasten. Gelukkig zit professor Alexander Roose van de Universiteit Gent zaterdag al aan onze keukentafel. Dan kunnen we hem ineens vragen of hij zich een klerk voelt of een intellectueel. En wat het verschil is. 

Radio 1 Select