Hexen und Wunderärzte

13 maart 2021
Het jongetje was kreupel, Dieter Hülsmann leed aan spieratrofie. Als hij probeerde op te staan, klapte hij ter hoogte van zijn middel dubbel als een knipmes. Onbehandelbaar, zeiden de artsen. Tot Bruno Gröning aan Dieters bed verscheen. Wonderdokter. Een uur later had Dieter opnieuw gevoel in zijn benen, de volgende dag kon hij weer lopen.

Dat gebeurde in 1949. De familie Hülsmann nodigde wonderdokter Bruno Gröning uit om bij hen te komen wonen. Het huis op de Wilhemsplatz in Herford werd een pelgrimsoort. Duizenden mensen stroomden naar het kleine stadje in Nordrhein-Westfalen.

Af en toe vertoonde Gröning zich op het balkon. In de mensenmassa beneden konden verlamden weer lopen, stotteraars weer spreken, doven weer horen en blinden weer zien. Het mirakel van Herford hield de natie in zijn greep. Bruno Gröning werd wereldnieuws.

Bruno Gröning is een van de centrale figuren uit Het bezeten land, een boek van de Amerikaans historica Monica Black over het geloof in heksen en wonderdokters in Duitsland, kort na de ondergang van het Derde Rijk.

Het klassieke beeld van de na-oorlogse Duitser is: hardwerkend, burgerlijk, koel, zakelijk. Maar de spectaculaire wederopstanding van de Duitsers na 12 jaar nazisme, ging gepaard met groot onbehagen en geestelijke nood. Dat is de verklaring die Monica Black geeft voor het succes van wonderdokters. Bruno Gröning was niet de enige.

Ook het geloof in heksen was algemeen in Duitsland. De verhalen daarover doen eerder aan de 17de eeuw denken dan aan de jaren vijftig. Niemand werd op de brandstapel gezet, maar mensen werden verdacht gemaakt, geraakten geïsoleerd en verloren hun werk en inkomsten. Dat heeft geleid tot tientallen processen wegens smaad en eerroof.

Het bezeten land gaat over die vergeten golf van bijgeloof in het anders zo nuchtere Duitsland. Karen Billiet heeft het boek voor ons gelezen.

Beluister het volledige gesprek :