Hoe herken je een depressie?

15 februari 2016
Er lijkt een depressie-epidemie aan te komen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zullen depressies in 2030 de grootste ziektelast met zich meebrengen, méér dan kanker en hart- en vaatziekten. Erik Franck van de Universiteit Antwerpen is niet alleen psycholoog, maar ook geluksdeskundige.

 

Als je kijkt naar cijfers zie je dat het aantal depressies de laatste 15 jaar is verdubbeld. Uiteraard een negatieve evolutie, maar anderzijds komen psychische problemen zo meer onder de aandacht. Toch zijn de wachtlijsten voor behandelingen héél lang en vaak ook niet terugbetaald. Voor sommigen kan het dan te laat of te duur zijn, met alle gevolgen vandien. 

 

Hoe herken je een depressie?

Een depressie kan je herkennen aan de hand van 9 symptomen van de zgn. 'DSM-handleiding'. Er moeten minstens 4 symptomen binnen een periode van twee weken aanwezig zijn vooraleer je kan spreken van een echte depressie, waarvan minstens één van de eerste twee aanwezig zijn.

- Depressieve stemming gedurende het grootste deel van de dag

- Vermindering van interesse of plezier in activiteiten

- Duidelijke gewichtsvermindering óf gewichtstoename

- Slapeloosheid óf overmatige slaap

- Psychomotorische agitatie: onrustig bewegen

- Moeheid of verlies van energie

- Gevoel van waardeloosheid of schuld

- Verminderend vermogen tot nadenken of concentratie

- Terugkerende gedachten aan de dood of zelfmoordgedachten

 

Wanneer ben je kwetsbaar?

Mensen die weinig voeling hebben met hun sociale omgeving vormen een risico. Als je depressief bent, doe je het best zo snel mogelijk beroep op je omgeving. Zij kunnen je niet genezen, maar kunnen preventief wel veel doen. Je omgeving kan zorgen voor afleiding en steun. Zo zullen mensen minder kwetsbaar zijn voor depressies.

Eén van de kernsymptomen is een slaaptekort en mensen met insomnia hebben dan ook dubbel zo veel kans om een depressie te krijgen. Als je stress hebt slaap je minder, want dan is je stresssysteem actief terwijl dat niet mag in je slaap. Vreemd genoeg worden depressieve mensen vaak lange tijd wakker gehouden. In die tijd voelen ze zich minder depressief. Langer dan 24 of soms zelfs 36 uur kan je hen echter niet wakker houden, dus dat effect werkt enkel op korte termijn.

 

Het 'kwetsbaarheid-stressmodel'

Hoeveel risico je loopt valt samen te vatten in het 'diathese stressmodel' of het kwetsbaarheid-stressmodel. Als je een hoge kwetsbaarheid hebt, kan weinig stress er al voor zorgen dat je een depressie krijgt. Als je een lage kwetsbaarheid hebt, ontwikkel je pas een depressie als je met veel stressoren geconfronteerd wordt. Denk bij die stressfactoren aan het verlies van iemand in je omgeving, ontslag...

Die kwetsbaarheid wordt enerzijds door individuele factoren bepaald, maar ook door maatschappelijke veranderingen. Een sterk voorbeeld is het aantal mails dat je dagelijks krijgt. Veel mensen krijgen 50 à 60 mails per dag, de ene al relevanter dan de andere. Die prikkels zorgen voor meer stress. Vroeger was het vrij onwaarschijnlijk dat je 50 brieven per dag kreeg en waren er dus veel minder prikkels. De maatschappelijke evolutie is zo snel dat mensen automatisch kwetsbaarder zijn dan vroeger, ons brein kan dat moeilijk aan, net zoals Mark Van Vugt dat vorige week zei in Nieuwe Feiten

Jongeren zijn nu zo gewend aan die snelheid dat Erik Franck een opmerkelijke maatregel invoert tijdens zijn lessen.

Om de 20 minuten geef ik 3 minuten smartphone-pauze. Ik vraag me af of ze zich bewust zijn van hun online verslaving.

Worden we niet geleefd door die voortdurende prikkels? We moeten ons bewust worden van onze online verslaving, want die prikkels zorgen voor kwetsbaarheid. Op school worden we getraind in wiskunde, talen en wetenschappen, maar we worden niet voorbereid op het leven. Nadenken over een ander, bewuster leven is dus nodig. Want voorkomen blijft nog altijd beter dan genezen.

Het gesprek met Erik Franck kan je hier onder herbeluisteren.

Heb je nood aan een gesprek? Bel Tele-Onthaal: 106

Radio 1 Select