Hoe het Vlaamse gezin in honderd jaar helemaal veranderde

23 januari 2021
© Carl Lapeirre
Dirk Musschoot, schrijver en journalist, heeft het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt. Hij heeft een boek geschreven over de evolutie van het gezinsleven in Vlaanderen in de laatste honderd jaar, ‘Toen geluk nog heel gewoon was’. “Je kan de mensen die het hebben meegemaakt een reis in de tijd laten beleven, het is nostalgisch. Aan de andere mensen kan je vertellen hoe het was”, zegt de schrijver.

Grote families, verschillende kinderziektes, rijden zonder rijbewijs. Het zijn allemaal dingen die vroeger van zelfsprekend waren. Musschoot gaat tot honderd jaar terug in de tijd en haalt persoonlijke anekdotes aan. Een heel nostalgisch boek dus, maar ook met een blik op de toekomst.

Gezinsleven

Aan het einde de 19de eeuw haalde een kwart van de pasgeborenen hun eerste levensjaar niet. “Veel mensen kwamen ook uit een kroostrijk gezin. Als je honderd jaar terug gaat in de tijd had je echt wel al die handen nodig om het werk te verzetten op het platteland. Na de Eerste Wereldoorlog begonnen vrouwen steeds meer in de fabriek te werken. Kroostrijke gezinnen waren toen minder nodig. En belangrijker nog, men begon door te hebben hoe men seks kon hebben zonder dat daar een kind van komt”, aldus Dirk Musschoot.

‘Eénkind syndroom’

De meeste gezinnen waren vroeger zeer groot. Een koppel met één kind werd scheef bekeken. “Als je een koppel kende met één kind deden mensen daar wat meewarig over”, vertelt Dirk. “Hoe ongelukkig moet dat kind wel zijn, dachten ze. Er werden allerlei theorieën over ontwikkeld. Een enig kind is in zichzelf gekeerd, is egoïstisch, beschikt niet over alle vaardigheden, enzovoort. Als kind ging ik ook mee in het verhaal dat door volwassenen verteld werd. In mijn klas had ik enkele enige kinderen en die hadden het echt wel beter dan ik. Die gingen op vakantie naar Spanje en dat was voor een kroostrijk gezin onbetaalbaar. Een enig kind had alles wat het zich maar kon wensen, dachten we.”

Pokken

Vroeger stierven een op de vijf mensen aan de pokken. “Er waren vreselijke ziektes toen wij klein waren. Ik herinner mij polio, mazelen en windpokken. Eens dat laatste binnenkwam in je gezin, kreeg heel het gezin het. Mijn moeder noemde mijn zus een monstertje en zo herinner ik mij haar ook. Ze stond vol met blaasjes en mijn moeder wist zelfs niet meer hoe ze haar moest vastpakken. Dat was verschrikkelijk.” Er kwam gelukkig een vaccin.

Verkeersongevallen

Het verkeer was een enorme doodsoorzaak en is dat vandaag helaas nog altijd. “Men wist niet goed hoe men moest omgaan met verkeer. Ik wist toen ook niet wat de gevaren waren van te snel rijden. Ik herinner mij dat je vroeger in een stad 60 km per uur mocht rijden. We zijn aan het leren, maar toen was dat zonder gordel, zonder airbag, zonder rijschool en mét alcohol. Je moest ook gewoon naar het gemeentehuis gaan en je rijbewijs halen, zonder een examen af te leggen”, zegt Musschoot.

De technologie en de wetenschap heeft gezinnen in de voorbije honderd jaar enorm vooruitgeholpen, maar toch is een gezin runnen vandaag misschien complexer dan vroeger. Ontdek de ontwikkelingen in het Vlaamse gezin van de voorbije honderd jaar in het nieuwe boek van Dirk Musschoot ‘Toen geluk nog heel gewoon was’.

Beluister het gesprek met Dirk Musschoot in Interne Keuken: