Homo Deus

17 maart 2017
We zijn brandweerlieden in een wereld zonder vuur, zegt Yuval Noah Harari. Honger, oorlog en ziekte zijn problemen die zo goed als bedwongen zijn. De Grote Vraag van de 21ste eeuw wordt: Wat gaan we met onszelf aanvangen?. De mens is machtiger dan ooit, een God gelijk. Maar wat gaan we doen met al die macht?

Het soort geschiedenis dat Yuval Noah Harari schrijft, heet Big History. Macrogeschiedenis. De Guldensporenslag, Waterloo, de Stomme van Portici of de Brexit doen er even niet toe, het gaat in Big History over de grote lijnen. Yuval Noah Harari heeft het niet over feitjes of mensen, hij behandelt de mensheid.

En dat doet hij op verbluffende wijze. Homo Deus is een trip. Harari combineert inzichten uit de biologie, de neurologie, de psychologie, de taalkunde, de economie en de filosofie tot een adembenemende verhaal. Waarin je toch een paar keer moet slikken.

Zo noemt Harari de uitvinding van de landbouw de grootste zwendel uit de geschiedenis. De gemiddelde boer stond zijn ganse leven te zwoegen op het land, maar was veel minder goed gevoed dan de jagerverzamelaars uit het Stenen Tijdperk. Het waren enkel landeigenaren die beter af waren. 

Daar zat geen complot achter. Jagerverzamelaars werden boeren omdat ze verstrikt geraakten in de luxeval. En omdat ze geloofden in Grote Verhalen die ze tegen hun eigen belang lieten handelen. De luxeval werkt nog altijd. En ook de moderne mens laat zich vangen aan Grote Verhalen.

Ik weet het, ik weet het, als ik dat hier zo tik in vier alinea's van elk twee zinnen klinkt het al gauw sloganesk en een beetje onnozel en ja ja het zal wel. Om dit geloofwaardig te maken, zou ik geen webartikeltje moeten schrijven, maar een boek. Wel, Yuval Noah Harari heeft dat gedaan. En Heleen Debruyne heeft het gelezen.

We hadden drie weken geleden al eens een afspraak met Heleen om over het boek van Harari te praten, maar daar heeft toen een gemeen virus een stokje voor gestoken. Zaterdag doen we een nieuwe poging.