Hoogspanning in de Wetstraat vandaag: topontmoeting met CEO van Lufthansa over redding Brussels Airlines

15 mei 2020
De top van de federale regering zit deze middag samen met de top van het Duitse Lufthansa over de redding van dochterbedrijf Brussels Airlines. De luchtvaartmaatschappij is op zoek naar een financiële levenslijn voor de komende maanden. En klopt daarvoor aan bij de federale overheid. De tijd dringt, want binnen twee weken zijn de centen op het hoofdkantoor in Diegem op. Een topontmoeting onder hoogspanning.

"Komt hij of komt hij niet?" Het was een vraag waar lang geen duidelijk antwoord op kwam. Hij? Dat is Carsten Spohr, de CEO van de Lufthansagroep. Spohr strijkt vanmiddag neer in Brussel, samen met Thorsten Dirks - een van zijn trouwe luitenanten - voor een ontmoeting met premier Sophie Wilmès, vice-premier en minister van Financiën Alexander De Croo en minister van Werk Nathalie Muylle. Ook de CEO van Brussels Airlines, Dieter Vranckx zal bij de ontmoeting aanwezig zijn.

De luchtvaartmaatschappij kondigde dinsdag de intentie aan zo'n 1000 jobs te moeten schrappen om de coronacrisis te overleven. Ook zullen 10 vliegtuigen uit de vloot verdwijnen en worden 24 bestemmingen geschrapt. Volgende week start de directie met de vakbonden de onderhandelingen om zoveel mogelijk naakte ontslagen te vermijden.

Wat staat er op het spel?

Brussels Airlines vraagt in eerste instantie minstens 290 miljoen euro om de crisis door te komen (al zijn er ook geruchten dat dat bedrag fors verhoogd kan worden) . Ze hoopt daarvoor op een overbruggingskrediet van de Belgische overheid. Die overheid wil in ruil voor dat geld garanties krijgen van het Duitse moederbedrijf over de toekomst van Brussels Airlines en haar verankering op Brussels Airport.

De voorbije weken is er onderhandeld tussen vertegenwoordigers van Lufthansa en de federale overheid.

Maar die gesprekken verliepen moeizaam. Tegelijk liepen ook gesprekken tussen Brussels Airlines en de overheid, over het businessplan van de luchtvaartmaatschappij voor de komende jaren.

Over dat businessplan is er de voorbije weken veel vertrouwen gegroeid. Beide partijen geloven dat wat op tafel ligt een goed en betekenisvol traject is voor de Belgische luchtvaartmaatschappij. Er wordt een positief perspectief geschetst van het post-coronatijdperk. De luchtvaartmaatschappij gaat dan uit van groei na 2023. Die groei zal gebeuren met nieuwe, efficiëntere en zuinigere vliegtuigen (zoals de overheid het wil). Nieuwe vliegtuigen betekent opnieuw meer jobs en nieuwe bestemmingen. Het klinkt als muziek in de oren van de Belgische delegatie. In een brief aan de CEO van Lufthansa had premier Wilmès nog gehamerd op garanties voor de toekomst: groei (met aandacht voor ecologie), meer jobs en betere en duurzame verankering op de luchthaven van Zaventem.

Duitse garanties in ruil voor Belgisch geld

Hoe mooi het businessplan van Brussels Airlines ook mag zijn, zonder een akkoord tussen Frankfurt en de Wetstraat dreigt Brussels Airlines nog dieper in de problemen te geraken. De Belgische onderhandelaars stuurden hun eisen vorige week naar het hoofdkantoor van Lufthansa na een aantal "productieve gesprekken". Het antwoord kwam niet veel later en kwam voor sommigen die meewerken aan het dossier binnen als een mokerslag. In Frankfurt waren ze zich van geen kwaad bewust: "Dit is gewoon hoe wij onderhandelen over teksten."

De Belgische staat vroeg in ruil voor de 290 miljoen euro een aantal duidelijke garanties: aandeelhouderschap (25% +1), garanties over de groei van de vloot en het netwerk, garanties over de positie van Brussels Airlines binnen de Lufthansagroep (waar ook Swiss, Austrian, Lufthansa zelf en Eurowings onder vallen), een bijdrage van Lufthansa zelf (die wordt geraamd op 150-160 miljoen euro) om de herstructurering te financieren en de luchtvaartmaatschappij voldoende financiële ademruimte te geven.

Zo droomt België luidop van meer bestemmingen in Afrika, waar Brussels Airlines historisch al sterk staat, maar ook in Noord-Amerika. Het feit dat Brussels Airport de meest westelijk gelegen luchthaven is van de hele Lufthansagroep (met grote basissen in Frankfurt, München, Zürich en Wenen) moest dat argument kracht bijzetten.

Het was een ambitieuze zet, maar het Duitse antwoord op dat laatste was duidelijk: neen. Lufthansa ziet voor Brussels Airlines vooral een grote en uitgebreide toekomst weggelegd in Afrika, een van de grootste groeimarkten van de luchtvaart.

De Duitse onderhandelaars willen de Belgen wel garanties geven, maar nuchter als ze zijn staat ook daar altijd iets tegenover. Groei kan, jawel. Maar dan moet je wel winstgevend zijn. Lufthansa wil zich niet engageren of laten vastpinnen op financiële beloftes en engagementen wanneer het onduidelijk is wat de economische situatie zal zijn in 2025 of 2026. Verder dan goede intenties en inspanningsverbintenissen gaat het spel voorlopig niet. Zo droomden de Belgen al van 15 langeafstandsvliegtuigen vanaf 2023. Brussels Airlines valt nu door de herstructurering terug van 10 naar 8. Lufthansa is bereid tot 12 toestellen te gaan, dat zijn er 4 nieuwe, vanaf 2024.

Op dit moment is Brussels Airlines goed voor 40% van het marktaandeel op Brussels Airport. Daar wilden de Belgen graag 50% van maken in het post-coronatijdperk. Lufthansa reageert dan dat 'marktleiderschap' volstaat zonder er een cijfer op te plakken. Het leidde tot frustratie aan Belgische kant horen we in regeringskringen, dat de discussies op deze manier verliepen.

En dus is het tijd om de gesprekken nu naar het hoogste niveau te brengen vandaag. Gedaan met praten tussen delegaties. Tijd om de echte kanonnen boven te halen en dus staan vooral Carsten Spohr en Alexander De Croo vandaag oog in oog. Beiden geen onbekenden voor mekaar. De twee heren hebben elkaar al verschillende keren ontmoet. Ze hebben alvast één ding gemeen: een grote interesse in de luchtvaart.

Wat mogen we vandaag verwachten?

Dat beide partijen vandaag samenzitten is voor velen die het dossier achter de schermen volgen een opluchting. Door de hoogspanning de voorbije week zag het er even naar uit dat een ontmoeting misschien zelfs niet meer ging plaatsvinden. Minister De Croo gaf gisteren in het parlement aan dat dit een eerste gesprek is en dat er waarschijnlijk nog wel zullen volgen.

Carsten Spohr is een dealmaker, een onderhandelaar die de kneepjes van het vak kent. Hij runt, na Ryanair, het grootste luchtvaartbedrijf van Europa. Voor dochter Brussels Airlines had Spohr de voorbije jaren weinig aandacht zeggen critici. Dat maakt de Belgische regering ook argwanend en verklaart hun roep naar duidelijke en afdwingbare garanties.

Een akkoord vandaag lijkt te hoog gegrepen, al sluiten insiders het ook niet uit: "Alles hangt af van hoe goed voorbereid beide partijen naar de tafel komen en met welke intenties."

Dat de Belgische staat aandelen zou verwerven lijkt zo goed als uitgesloten. Het zou een persoonlijke nederlaag zijn voor de Duitse CEO. Maar een akkoord waarin een groot aantal jobs toch nog kunnen gered worden van de 1000 aangekondigde ontslagen, met perspectief op groei na de coronacrisis en dus ook meer tewerkstelling kan mogelijk een uitweg betekenen voor beide partijen.

Lufthansa zorgt er zo voor dat er geen directe politieke inmenging komt in het bedrijf (sommigen denken dat een vorm van stil aandeelhouderschap ook nog tot de mogelijkheden behoort) en de Belgen redden jobs, krijgen perspectief op groei en verankering in Brussel. En de nieuwe toestellen die beloofd worden zijn allemaal een stuk zuiniger en 'groener' dan de vliegtuigen die nu in dienst zijn bij Brussels Airlines.

En zo wandelt iedereen weg van de onderhandelingstafel met opgeheven hoofd. Al zal daarvoor nog veel massagewerk nodig zijn. En dat werk begint deze middag in de Wetstraat.

Luchtvaartexpert Riadh Bahri zegt dat de Belgische overheid wel een plan B achter de hand heeft: ze beginnen met een wit blad, trekken SN Brussels Airlines los van de Duitsers en maken dan een nieuw luchtvaartbedrijf. Dat is een plan dat MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez nogal genegen is.

Bron: VRT NWS & De Ochtend

Radio 1 Select